Emir Ruşen
@EmirRusen
Tüm bunlarla birlikte, Haredi ideolojisi başka bir takım prensipler konusunda Siyonizm ile çatışmaktadır. En önemli iki örnek, Siyonistlerin tüm Yahudileri ya da mümkün olan en fazla sayıdaki Yahudi'yi bir tek yere toplama ve Filistin'de bir Yahudi devleti kurma hedefleridir. Bu hedef ya da dogmalar, Talmud ve ona ait tefsirlere ilişkin Haredi yorumları ile çelişmektedir. Söz konusu çelişkiden dolayı, Haredim geçmişten beri halen Siyonizme karşı güçlü muhalefetini açıkça ortaya koymaktadır. Onlar, İsrail devletinin Yahudiler için diğer bir diasporadan başka bir şey olmadığını iddia ederken, Siyonist sembolleri kullanmaktan özellikle kaçınır.
Siyonizme yönelik Haredi itirazı, Haredim'in sürdürücüsü olduğu klasik Yahudilik ile Siyonizm arasındaki çelişkiye dayanmaktadır. Çok sayıda Siyonist tarihçi ne yazık ki burada işi bulandırmaktadır. Bu yüzden de bazı ayrıntılı açıklamalar zorunlu görünmektedir. En ünlü Talmud bölümlerinden biri olan Tractate Ketubot'un diğer Talmud bölümlerinde de tekrarlanan 111. sayfasında, Tanrı, Yahudilerden üç tane söz almaktadır. Bu yeminlerden ikisi Siyonist anlayış ile tamamen çelişmektedir:
1) Yahudiler, Yahudi olmayan kişilere karşı isyan etmemeli,
2) Mesih gelmeden önce Filistin'e toplu halde göç edilmemeli.
Son yıllarda, daha onurlu bir Yahudi tarihçiliği geliştirmiş olan bir kısım İsrailli Yahudi uzman ise, üç yemine ilişkin yapılan haham yorumlarının esası üzerine yoğunlaşmışlardır. Örneğin; Messianism, Zionism and Jewish Religious Radicalism ismini taşıyan son derece akademik kitabında Aviezer Ravitsky, M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren bu üç yemin konusunda yapılmış olan haham yorumlarının mükemmel bir özetini sunmaktadır. Ravitzky, analizini yaparken, Filistin Yahudiliğinin önemli liderlerinden biri olan 9. yüzyılda Hosha'ana'nın oğlu
Düşün Yayıncılık
Reklam
Haredim ile diğer İsrail Yahudilerinin Siyonizm konusundaki anlaşmazlığı ise biraz karışıktır. Haredim ve Siyonistler, "anti-semitizmin Yahudi olmayan kişilerin sonsuza kadar değişmeyen bir özelliği" olduğu ve bunun yabancı düşmanlığı ya da diğer azınlıklara duyulan nefretten farklı bir şey olduğu yönündeki Siyonist prensibin merkezi önemi üzerinde ittifak halindedirler.
Düşün Yayıncılık
Haredi YahudilerSiyaset
Haredi güvercinler ile şahinler arasındaki fark da çok büyük değildir. Haredi güvercin ve şahinler, ortak bir kalkış noktasını paylaşırlar. Onlar, Yahudi olmayanlar ile Yahudiler arasındaki ilişkileri, İsrail kurulmadan önce var olan ilişkileri gördükleri gibi görürler. Onlara göre Yahudi olmayanlar ve Yahudiler apayrı kutuplardır. Yahudi olmayanlar, Yahudileri öldürmek ve yok etmek isterler, bu nedenle de Yahudiler arasındaki meşru farklılık sadece Yahudi olmayanların bu bitmek bilmeyen arzularına nasıl karşı koymaları gerektiği konusunda olmalıdır. Bu ortak anlayışa karşı, son dönemlerde iki tür Haredi alternatif bulunmaktadır. İki büyük Haredi grubundan birinin lideri olan Rabbi Shach, Yahudi olmayan kimselerin bizden nefret etmeleri sebebiyle, bizlere gayet soğukkanlı olmamızı ve varlığımızı onlara hatırlatmayarak kışkırtıcı davranışlardan kaçınmamız gerektiğini söyler. 1992 yılında ölen Lubovitcher Rebbe lakaplı Rabbi Menachem Scheneerson, ise güçlü olmamız gerektiğini söyler. Bunlar iki farklı yanıtlardır; ama her ikisi de Yahudi olmayanlar ile Yahudileri birbirinden ayıran büyük farklar olduğu düşüncesinden esinlenmektedir. Rabbi Shach, Yahudi olmayan kişilerle iletişim kurmanın mümkün olmadığına ve onların sadece Yahudilerin varlığını unutabileceklerine inanmaktadır. Lubovitcher Rebbe ise, bizi sürekli yok etmeyi isteyen Yahudi olmayan insanlara karşı kendimizi savunmak için güçlü olmamız gerektiğine vurgu yapmaktadır. Her ikisi de, barışın hiçbir zaman olmadığını ve olamayacağını söylemektedir. Ancak bununla birlikte Rabbi Shach, soğukkanlılığımızı muhafaza ederek Yahudi zayiatını en aza indirmeye çalışmamız gerektiğini ekler. Lubovitcher Rebbe ise, hiçbir koşulda barış gerçekleşmeyeceğine göre, herhangi bir ödün vermeyi reddetmemiz gerektiğini söyler. Haredi
Düşün Yayıncılık
Haredi güvercinler ile şahinler arasındaki fark da çok büyük değildir. Haredi güvercin ve şahinler, ortak bir kalkış noktasını paylaşırlar. Onlar, Yahudi olmayanlar ile Yahudiler arasındaki ilişkileri, İsrail kurulmadan önce var olan ilişkileri gördükleri gibi görürler. Onlara göre Yahudi olmayanlar ve Yahudiler apayrı kutuplardır. Yahudi olmayanlar, Yahudileri öldürmek ve yok etmek isterler, bu nedenle de Yahudiler arasındaki meşru farklılık sadece Yahudi olmayanların bu bitmek bilmeyen arzularına nasıl karşı koymaları gerektiği konusunda olmalıdır.
Düşün Yayıncılık
Haredi dünya görüşü, İsrail seküler sağı tarafından taşınan görüşlerle aynıdır. Taraftarlarınca büyük bir hevesle desteklenen Likud Partili siyasetçilerin dünya görüşü, en basit şekliyle dinci Yahudilerin klasik dünya görüşüdür. Bu zaman içinde önemli bir sekülerleşmeye maruz kalmış olsa bile, temel niteliklerini muhafaza etmektedir.
Düşün Yayıncılık