Sorumluluğu üzerimizden atmanın en kısa yollarından biri kolaylıkla suçlanabilen şüpheli kişiler aramaktır. Türk tarihçiliğinde ve fikir dünyasında Batı, bu işlevi mükemmel bir şekilde yerine getirmişe benziyor. Eğer hakikaten Batı'nın bizi ısıracak tek bir dişi kalmış olsaydı muhtemelen bu ısırıkla bize böyle bir yanlış bakış açısı yerleştirmeyi seçerdi.
PISA sonuçlarında alt sıralara demir atmış bir ülkede en büyük sıkıntı olan eğitimin siyasi sloganlar ve manasız kutuplaşmalara kurban edilmesinin faturasını bize ilerleyen yıllar gösterecek.
Değişimi destekleyen kişilerin görüşlerini ifade etmekten çekindiği ortamlarda, artık işlevselliğini kaybetmiş sosyal yapılar varlığını sürdürebilmektedir. Böylece bireyler tek tek değişim ihtiyacının farkında olsalar bile, farklı fikirlerin hoş karşılanmadığı bir tartışma ortamında bunları ifade edemedikleri için söz konusu fikirler gelişip egemen kültüre bir alternatif yaratma ya da onu dönüştürme gücünden yoksun kalmışlardır.
İmparatorluğun neden geri kaldığı sorusunun cevabını hep "kadimde" arayan Osmanlılar yerinde sayarken yeniliğe kapılarını açmaktan korkmayan Avrupalılar her geçen gün ilerlemektedir.