Erdem öylemi
@Erdem113355
Homo gerizekaliensis gözlem merkezinde saha araştırmacısı.
Mikorizal ilişkiler, karasal yaşamın
ilk zamanlarında ıssız ve kargaşa içindeki dünyanın güçlükleriyle başa çıkabilmek için evrildi. Bitkilerin mi mantarları yoksa mantarların mı bitkileri yetiştirmeyi öğrendiğini söylemek
mümkün olmasa da ikisi birlikte bir tarım biçimi geliştirdi. Öyle ya
da böyle, bitkilerle mantarların birbirini daha iyi yetiştirmesine imkân
vermek için tutumumuzu değiştirmek zorundayız."
Kategorilerimizin bazılarını sorgulamadan daha ileriye gitmemiz
olası gözükmüyor. Bitkileri kesin sınırları olan özerk bireyler şeklinde
gören bakış açısı tahribata sebep oluyor. “Elinde değneğiyle kör bir
adam düşünün,” diye yazar kuramcı Gregory Bateson. "Kör adamın
kendisi nerede başlar? Değneğin ucunda mı? Yoksa sapında mı? Ya
da ortasında bir yerde mi?" Filozof Maurice Merleau-Ponty yaklaşık
otuz yıl önce benzer bir düşünce deneyi yapmış, değneğin artık bir
nesne olmaktan çıktığı sonucuna varmıştı. Değnek kişinin duyularının bir uzantısı, duyu aygıtının bir parçası, vücudun protez organi
haline gelir. Kişinin kendisinin nerede başlayıp nerede bittiği ilk bakışta göründüğü kadar basit bir soru değildir. Mikorizal ilişkiler de bize benzer bir soruyla meydan okur. Bir bitkiyi, köklerinden toprağa
doğru-salkım saçak- uzanan mikorizal ağlarından bağımsız düşünebilir miyiz? Bitkinin köklerinden başlayıp karmakarışık yayılan miselyumu takip edersek nerede durmamız icap eder? Kökleri ve mantar
hiflerini kaplayan kaygan film tabakası boyunca gezinen bakterileri
hesaba katmalı mıyız? Peki ya bu bitkinin `mantar ağlarıyla birleşen
komşu mantar ağlarını? Ve belki de en kafa karıştırıcı olan soruya gelirsek: Aynı mantar ağını paylaşan diğer bitkileri de hesaba katmalı mıyız?
Reklam
Bir yassısolucanın başı kesildiğinde beyin ve
diğer her şeyiyle başka bir baş gelişir. Yassısolucanlar ayrıca eğitilebilirler de. Araştırmacılar bir yassısolucanı ortamın özelliklerini hatırlayacak şekilde eğittikten sonra başını keserlerse yeni bir baş ve beyin
geliştiğinde belleğinin kalıcı olup olmadığını merak ettiler. Sonuç şaşırtıcıydı: Solucanın belleği kalıcıydı. Göründüğü kadarıyla yassısolucanda bellek, vücudun beyin dışında bir bölgesinde bulunuyordu. Bu
deneyler, karmaşık davranışların gelişmesine zemin hazırlayan esnek
ağların, beyne bağımlı hayvanların dahi vücudunda baştaki küçük bir
bölgeyle sınırlı kalması gerekmediğini düşündürüyor.
Aynı anda iki kapıdan birden geçebildiğinizi hayal edin. Akıl almaz bir
durum olsa da mantarlar bunu hep yapar. Yol çatallandığında mantar hifleri iki yoldan birini seçmek zorunda değildir. Dallanarak aynı
anda her iki yoldan da ilerleyebilirler.
Reklam