Ene, zaman-ı Âdem'den şimdiye kadar âlem-i insaniyetin etrafına dal budak salan nurani bir şecere-i tûba ile müthiş bir şecere-i zakkumun çekirdeğidir.
Cismanî ihtiyaçlar vakitlerin ihtilaflarıyla tebeddül eder. Noksan ve fazlalaşır. Mesela, havaya olan ihtiyaç her anda var. Suya olan ihtiyaç, midenin harareti zamanlarında olur. Gıdaya olan hâcet, her günde olur. Ziyaya olan ihtiyaç, ale'l-ekser haftada bir defa lâzımdır. Ve hâkeza…
Kezalik manevî ihtiyaçlar da vakitleri muhtelif ve mütefavittir. Her anda "Allah" kelimesine ihtiyaç vardır. Her vakit "Besmele"ye her saatte "Lâ ilahe illallah"a ihtiyaç vardır. Ve hâkeza…
Binaenaleyh âyetlerin, kelimelerin tekrarı, ihtiyaçların tekrarından ileri geliyor. Ve keza o gibi hükümlere olan ihtiyacın şiddetine işarettir.
Nuran Tezcan, klasik Türk edebiyatı sahasına dair kıymetli bilgiler barındıran eserinde, okuru yormayan bir dil kullanmayı başarmış. Yazar; Lamii Çelebi'den Gelibolulu Ali'ye, Fuat Köprülü'den Halil İnalcık'a, W. Andrews'e kadar geniş bir perspektiften Osmanlı dönemi edebiyatını belgeler üzerinden ele aldığı eseriyle kültür tarihine, önemli bir hizmette bulunmayı başarmış görünüyor.