Erhan C.
@ErhanCengiz
Şu anda okuduğu kitaplar
masallaşan gerçeklik
Kolomb öyle bir okul kitabı tipine döndürüldü ki artık onun yaşayan bir insan olduğunu düşünmek bile nerdeyse olanaksız hale geldi. Ama onun yolculuğunun sonuçları ve önemi hakkında var olan bilgilerinizi bir kenara bırakır ve kendinizi onun yerine koyarsanız, onun başından geçenlerin yanında bugün aya yapılan keşif gezilerinin çay partisi gibi kaldığını görürsünüz. Ay yolculuğu düşüncelerin köklerinde bir genişleme gerektirmiyor. Var olan düşünce biçimlerinin o konuda yeterliliğinden kuşku duymamız için bir neden yok. Ay yolculuğu, Kolomb’un yaptıklarının dallarının uzanımından ibarettir. Bize, dünyanın Kolomb’un gördüğü gibi görünecek gerçekten yeni bir keşif, tümüyle yepyeni bir yönde olmalıdır.
Reklam
aklın haznesini genişletmek
Aslında, bu tam bir kurtarma operasyonu. Bu aynen, anlık değişim hızıyla ilgili sorunları çözmek istediğinde Sir Isaac Newton’un takıldığı engele benziyor. Onun zamanında bir şeyin, sıfır miktarda zamanda değişebileceğini düşünmek mantıksızdı. Öte yandan matematikte, uzaydaki ve zamandaki noktalar gibi başka sıfır kantiteleriyle çalışmak neredeyse zorunluydu ve gerçekte aralarında hiçbir fark olmamasına karşın kimse bunların akıl dışı olduğunu düşünmüyordu. Sonuçta Newton şöyle diyordu: ‘Anlık değişim diye bir şeyin var olduğunu varsayalım ve çeşitli uygulamalarda bunun ne olduğunu belirlemenin yollarını bulup bulamayacağımızı görelim.’ Bu varsayımın sonucu, matematiğin, bugün her mühendisin kullandığı, kalkülüs diye bilinen dalıdır. Newton yeni bir akıl biçimi icat etti. Aklı, sıfıra çok yakın değişimleri kavrayabilecek şekilde genişletti ve bence şimdi akılda, teknolojik çirkinlikleri çözecek buna benzer bir genişleme gerekli. Burada sorun, genişlemenin dallarda değil köklerde olması gerekliliği; sorunun görülmesini zorlaştıran da bu.
A(l)danmak
Tümüyle güvendiğiniz bir şeye asla kendinizi adamazsınız.Kimse yarın güneşin doğacağını fanatik bir biçimde haykırmaz. Çünkü güneşin yarın doğacağını herkes bilir. İnsanlar, politik ya da dinsel inançlar ya da başka tür dogmalar ya da amaçlar için kendilerini fanatikçe adıyorsa bunun nedeni daima, bu dogmaların ya da amaçların kuşkulu olmasıdır.
deney-şov
Formel bilimin yöntemin deneme denilen üçüncü bölümünü romantikler bazen bilimin tümü olarak görürler, çünkü en çok görünen yüzeydeki bölüm budur. Onların gördüğü bir sürü deney tüpü, garip aletler ve buluş peşinde koşan insanlardır. Deneyin, daha büyük bir düşünsel sürecin bir parçası olduğunu anlayamazlar ve genellikle deneyleri, aynı şey gibi görünen demonstrasyonla karıştırırlar. Elli bin dolarlık Frankenstein aletleriyle bilimsel hopus-pokus şovu yapan adam, çabalarının sonucunun ne olacağını önceden biliyorsa yaptığı bilimsel bir şey değildir. Öte yandan, akünün çalışıp çalışmadığını anlamak için klaksona basan bir motosiklet tamircisi enformel olarak, gerçek bir bilimsel deney yapmaktadır. Soruyu doğaya yönelterek bir hipotezi sınamaktadır. Filmlerde acıklı bir şekilde “deney başarısız oldu; umduğumuz sonucu bulamadık” diye mırıldanan bilimadamı kötü bir senaryo yazarının kurbanıdır olsa olsa. Öngörülen sonucu çıkaramayan bir deney asla salt bu yüzden başarısız sayılamaz. Bir deney ancak, eldeki hipotezin sınanmasında işe yaramazsa, ürettiği veriler, öyle ya da böyle hiçbir şeyi kanıtlamıyorsa başarısızdır.
tümden varım
İki tür mantık kullanılır, tümevarım ve tümdengelim. Tümevarımsal çıkarım, makinenin gözlenmesinden yola çıkarak genel sonuçlara varır. Örneğin motosiklet bir tümsek üzerinden geçse ve motor kesiklik yapsa ve yine başka bir tümsek üzerinden geçse ve yine kesiklik yapsa ve yine başka bir tümsek üzerinden geçse ve yine kesiklik yapsa ve sonra düz uzun bir yol boyunca kesiklik yapmasa ve sonra dördüncü bir tümsek üzerinden geçip yine kesiklik yapsa mantıksal olarak, kesikliğin tümseklerden kaynaklandığı sonucuna varılır. Bu, tümevarımdır: Kısmi deneyimlerden genel doğrulara doğru akıl yürütme.Tümdengelim çıkarsaması bunun tersini yapar. Genel bilgiden yola çıkarak, spesifik bir gözlemi önceden bildirir. Örneğin tamirci, motosiklet hakkındaki olguların hiyerarşisini okumuş ve motosikletin klaksonunun yalnızca akünün elektriğinden güç aldığını biliyorsa, mantıksal olarak, akü bittiğinde klaksonun çalışmayacağı çıkarsamasını yapacaktır. Tümdengelim budur.
Reklam