RAŞİT ÇAYIRLI
@FUKARA
Doğru düşünmekDüşünce
Doğru düşünmenin yollarını göstermek amacıyla yazılmış bir kitap. Hem günlük hayatımızdaki olaylara yaklaşımımızda hem de zihinsel etkinlik doğru düşünmeyi öğrenme yolunda faydalı olacağını düşünüyorum. Elbette düşünmek sadece kitaplardan öğrenilecek bir etkinlik değil ama bunun gibi kitaplar farkında olmadan yaptığımız düşünme hatalarını fark etmemizi sağlayabilir. En azından kendi adıma pek çok hatamı kitap sayesinde fark ettiğimi söyleyebilirim.
Reklam
Saltık-name
Bu kitap ağırlıklı olarak gazavatname denilebilecek hikayelerden oluşuyor. Her hikaye bağımsız olarak okunabilir. Ama hepsinin ortak yönleri var: Öncelikli olarak hepsinin baş kişisi Sarı Saltık ve hepsi de onun başta Balkanlar ve Anadolu olmak üzere muhtelif yerlerde yaptığı savaşları anlatan metinler. Sarı Saltık dışında da pek çok hikayede yer alan kişiler var. Hikayeler tahkiye tekniği açısından dönemine göre oldukça başarılı ve gerçekçi özellikler taşıyor. Bu tabiî ki bu hikayeleri derleyen Ebu'l Hayr Rumi'nin ustalığının işareti.
Metinlerin içeriğine gelecek olursak her ne kadar kahramanlık hikayeleri olarak lanse edilse de Sarı Saltık'ın bu metinlerdeki maceraları kahramanlık falan değil düpedüz eşkıyalık. Sarı Saltık'ın eylemlerimden en fazla öne çıkan tekrarlananlardan birini anlatayım. Saltık bir Hristiyan köyüne gelir, kiliseye gider kendini keşiş tanıtır, oradaki rahipleri kandırır, yeme içme faslından sonra rakipler sarhoş olur ve uykuya dalarlar, Saltık perhiz olduğunu söyleyerek şarap içmez, o yüzden sarhoş olup uyımaz, rahiplerin uykuya daldığından emin olunca hepsini uykularında kılıçtan geçirir. Şimdi bunun nesi kahramanlık? Bu anlattığım örüntü kitapta onlarca defa tekrar edilmektedir. Bir başka eylem şekli de gecenin bir vakti Hristiyan köylerini ve Kiliselerini ateşe verip kundaklamak. Sık görülen hikaye şablonların biri de düğün basıp gelini kaçırmak ve bu kaçırdığı gelinlerden bazılarına Saltık kendi el koyuyor bazılarını da adamlarına hediye ediyor yani doğrusunu söylemek gerekirse tecavüz ediyor ve tecavüz ettiriyor. Bir hikayede bir tecavüz olayı ayrıntılı olarak anlatılmış: Düğün basılmış ve gelin kaçırılır Sarı Saltık gelini adamlarından birine hediye eder fakat gelin direnir, bunun üzerine kadın bir çadıra konur adam kadına çadırda tecavüz
Halit Ziya romanları üzerine yazılmış en iyi inceleme bence. İlk romanı Sefile'den Kırık Hayatlar'a kadar yedi romanını inceliyor. Bütün Halit Ziya romanlarında merkezi yer tutan kavramın "arzu" olduğunu tespit ediyor. Ayrıca her romanında benzer örüntüleri çeşitlendirerek yeniden kullandığını belirlliyor. Özellikle modern edebiyatımızla ilgilenen herkes okumalı.
Muazzam bir roman. Ülkemizde az bilinmesi bizim ayıbımız. Romanın baş karakteri Maggie arzu, sorumluluk ve erdem duyguları arasında çatışmalar yaşayan zeki ve güzel bir kadın. Bütün roman Maggie'nin hayatındaki erkeklerle ilişkileri temelinde oluşuyor. Tom, Philiph ve Stephen. Tom'la ilişkisinin merkezinde ailesine karşı sorumluluğu, Philiph'le ilişkisinin merkezinde ise erdem duygusu var. Stephen ise Maggie'nin sevdiği ve onu da seven erkek. Stephen'la ilişkisinin merkezinde aşk ve arzular var. Fakat Maggie Tom, Philiph ve Stephen'la nişanlı olan kuzeni olan Lucy'e karşı sorumluluk duygusuyla arzularından vazgeçmek zorunda kalır. Fakat bu vazgeçiş çok zorlu süreçlerin neticesinde gerçekleşebilir. Bu romanın güzelliklerini anlatmak için yüzlerce sayfa yazılsa gene yetmez...
Hayatımda okuduğum en karamsar ve en umutsuz roman bu. Jude isimli genç çocukluğundan itibaren okumayı seven ve akademik hayatta bir yer edinmek isteyen bir kişidir. Bu arzusunu gerçekleştirebilmek için doğduğu ve yaşadığı sosyal ve ekonomik koşulları aşması gerekir. Bir yandan mermercilik yaparken diğer yandan okumalarını sürdürür. Fakat koşullar öylesine serttir ki her çabasının sonunda bir hayal kırıklığıyla karşılaşır ve romanın sonunda mermer tozlarıyla kirlenmiş kitaplarının arasında can verir. Kitaplar ulaşmak istediği hayallerini, mermer tozlarıysa mahkum olduğu gerçekleri sembolize eder ve sonunda hayalleri gerçeklere mağlup olmuştur. Hardy bu romanında gerçekten çok hazin bir hikâyeyi anlatır ama hiçbir sayfasında duygu sömürüsü ve ajitasyona yönelmez. Ama okurun yıllarca etkisini hissedeceği bir eser yaratmayı da başarmıştır.
Reklam