Uykusuzluk, yetersiz beslenme ve çeşitli zihinsel stres gibi durumları, sakinleri belli şekillerde davranmaya itse de son tahlilde tutsağı ne tür bir insana dönüştüğü, kamp etkisinden ziyade içsel bir kararın sonucudur. Temel olarak herhangi bir insan, bu koşullar altında bile zihinsel ve ruhsal olarak neye dönüşeceğine, ne olacağına karar verebilir. İnsan onuru toplama kampında bile korunabilir.Dostoyevski bir zamanlar, "beni korkutan tek şey çektiklerime degmeyecek olmaktır. " Demişti.Bu sözcükler, kamptaki ıstırapları ve ölümleri içsel özgürlüğün asla kaybedilmeyecegini kanıtlayan şehitleri tanıdıktan sonra sık sık aklıma geldi. Onların çektiklerine degdikleri açıktı ;ısrarlarına katlanma biçimleri gerçek bir içsel kazanımdi. Hayata anlamını ve amacını veren ve insandan asla alınmayacak olan da bu ruhsal özgürlüktür.