Feqiyê Teyran
Burası da Mescidi
Feqîyê Teyran (1590-1660), Kürt edebiyatının en önemli klasik şairlerinden biridir. Asıl adı Mîr Muhammed, lakabı Feqî Hüseyin’dir. Osmanlı döneminde, günümüzde Bitlis’in Hizan veya Van’ın Bahçesaray ilçesinde doğduğu tahmin edilir. Melayê Cizîrî’nin öğrencisi olarak Cizre’de eğitim almış, tasavvuf ve edebiyat alanında derin bir birikim kazanmıştır. “Teyran” lakabı, kuşlarla sembolize edilen manevi yolculuğundan ve özellikle Zümrüt-ü Anka (Simurg) mitine ilgisinden gelir; “Kuşların Fakihi” anlamında kullanılmıştır.
Feqîyê Teyran, Miks (Müküs) bölgesinde doğmuş, Cizre’de Melayê Cizîrî’nin medresesinde öğrenim görmüştür. Arapça, Farsça ve Kürtçe’ye hâkimdi, ancak eserlerini Kurmanji lehçesinde yazmayı tercih etti.
Tasavvufi bir yaşam süren Feqîyê Teyran, makam ve zenginlikten uzak, mütevazı bir hayat sürdü. İbrahim b. Ethem gibi dünyevi şeyleri terk ederek ilim ve irfana yöneldi. Gezgin bir ruha sahipti; bu, şiirlerinde doğa ve özgürlük temalarına yansır.
1660 civarında öldüğü tahmin edilir. Türbesi, Bitlis’in Hizan ilçesinde veya Bahçesaray’da bulunur ve hâlâ ziyaret edilir.
Feqîyê Teyran, Kürt edebiyatında hem yazılı hem sözlü geleneğin öncülerindendir. Şiirleri, sade ve akıcı diliyle halk arasında yaygınlaşmış, dengbêj geleneğiyle nesilden nesile aktarılmıştır. Eserlerinde tasavvuf, aşk, doğa ve toplumsal olaylar işlenir.
Şiirlerinin toplandığı divan, Kadri Yıldırım tarafından 2014’te yayımlanmıştır. Tasavvufi derinlik, doğa imgeleri ve halk diline yakınlık içerir.
Mahlas olarak “Mîm û Hê” veya “Mîm Hê Dâl” kullanmıştır.