Ahmet Haşim Delibaş
@HasimDel
olan bitenin alacakaranlığında...
Ankara/Londra
162 okur puanı
Nisan 2020 tarihinde katıldı
Platon'un Devleti
Platon, olgunluk dönemi eseri olan Devlet'te, ideal bir devletin nasıl olması gerektiğini Sokrates'i diyaloglara sokarak anlatır. Platon'un felsefesini bu eserde kesin bir şekilde görüyoruz. O ünlü "Mağara Alegorisi" de yine bu kitaptan alınma bir anlatıdır. Çevirisi anlaşılırdır. Ayrıca çevirmenin önsöz'ü de kesinlikle okunmaya değerdir, kitaba başlamadan önce bir ısınma süreci olarak.
Platon ideaların ön planda olduğu, aklın, kavramanın, düşüncenin önemsendiği; hayvansı hazzın ve isteklerin ise yerildiği, zorunda kalmadıkça da istenmemesi gerektiği bir devlet kurar. Bu devlet kendisine göre bir ütopya değildir. Bir ideal devlettir ve herkesin mutlu olması istenen bir devlette, bu ideal devlet baz alınmalıdır.
İdeal devleti kurma çabasında daha başka bir çok şey yapar. Tanrıları, kadının toplumdaki yerini, bilim dallarını, iyiyi, doğruyu, yönetim şekillerini, şiiri, sanatı ve daha birçok şeyi iyice sorgular. 2400 yıllık bu eserde o kadar modern ve ilerigörüşlü fikirle karşılaşmak, insanda hayranlık duygusu uyandırıyor. Tabii ki bazı tartışmalı fikirler de vardır, bu çok doğal. Örneğin Platon görünene hiç değer atfetmez, o yüzden görünenlerle ilgilenen bilimlere, mesela astronomiye ve fiziğe önem vermez. Onun için önemli olan akılla kavranabilen geometri gibi dallardır.
"Ama bence ruhu yukarıya baktıracak tek bilim, konusu gerçek varlık ve kavranan dünya olan bilimdir. İncelemek istediğimiz, görülen bir şey oldu mu, ister ağzımız açık yukarı bakalım, ister ağzımız kapalı aşağıya, gerçek bilgiye varamayız derim. Çünkü bilginin işi görülenle değildir."
Bu görüş kendi öğrencisi Aristoteles tarafından eleştirilse de gerçek yıkım Kant'a kadar sürecektir. Ancak şunu söylemeliyim, Platon bu konularda açık bir kapı bırakır. "Bu konuda bizi ikna edebilirlerse o zaman onlara
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Zorbanın Hali
Demek ki, kim ne derse desin, insan ne kadar zorbaysa o kadar da köledir. En kötü insanlara yaranmak isteyen, aşağının bayağısı, kötünün kötüsü olmaz mı? İsteklerini biraz olsun doyuramaz bu adam. Her zaman birçok eksiği vardır; içini toptan gören bir göz için aslında fakirin fakiridir, ömrü boyunca da korkular, kaygılar içinde kıvranır. Zorbanın hali böylece, ezdiği insanın haline benzemiyor mu?
Psikanaliz?
Hepimizin içinde korkunç, hayvanca, dizginsiz bir çeşit istekler vardır; aklı başında görünen sayılı insanlarda bile rastlanan bu istekler rüyalarda yüze çıkar. Düşün bakalım, benden yana mısın bu dediğimde?
Çocuk Eğitimi
- Çünkü, hür insan hiçbir şeyi köle gibi öğrenmemeli. Bedene zorla yaptırılan şeyin ona bir kötülüğü olmasa bile, kafaya zorla sokulan şey akılda kalmaz.
- Doğru.
-Öyleyse mutlu delikanlı, çocuklara zor kullanmayacaksın. Eğitimin onlar için bir oyun olmasını sağlayacaksın. Böylece onların yaradılıştan neye elverişli olduklarını da daha iyi anlarsın.
Devletin Başı
Doğru olansa şudur: Bir devlette başa geçenler, başa geçmeyi en az isteyenler oldu mu, dirliğin de, düzenin de en iyisi olarak var demektir. Baştakilerin böyle olmadığı yerdeyse, tam tersine, ne dirlik vardır ne düzen.