…
çağdaşlaşma" terimini… Fransızca'dan gelen laïcisme'e eş olarak kullanılip ve (aşağıda söyleyeceğimiz nedenlerle) Türkçe'ye girmemiş olan başka bir sözcük, secularism sözcüğü, bu "çağdaşlaşma" sözcüğüne hem anlam, hem köken açısından daha yakındır, hattâ onun tam karşılığıdır.
Laïcisme sözcüğü Katolik Hıristiyanlığın yayıldığı halkların dilinde, özellikle Fransızca'da kullanılır ve kökenine bakılırsa "halksallaştırma" demektir. Çünkü kaynağı olan Hıristiyanlık-öncesi Grekçe'deki laos (halk), laikos (halksal) sözcükleri Hıristiyanlık döneminde clericus, yani din adamları dışında olan kişiler için kullanılırdı. Modern Fransızca'da laïcisme, din adamlarından, rahiplerden başka kişilere, kurullara, yetkililere dünya işlerinde hattâ din işlerinde üstün bir yer verme anlamını taşır.
Katolik Hıristiyanlık dışındaki Hıristiyanlığın yayıldığı yerlerde, özellikle Protestanlığın etkisi altında olan İngilizce ve Almanca'da kullanılan terimin kökeni ise Grekçe değil, Latince'dir. Bu köken de zamanla değişikliğe uğrayarak şimdiki anlamını almıştır. Aslındaki sözcük, saeculum sözcüğü, "çağ" anlamına gelir ki Arapça'da bunun karşılığı olan asr sözcüğü son zamanlara değin Türkçe'de "asır" olarak kullanılıyordu. Laiklik teriminden önce asrilik biçiminde bir sözcük kullanılıyordu. Bu sözcük secularism sözcüğünün kapsadığı anlamı taşırsa da, Cumhuriyet döneminden önceki dönemde "çağa uymak" ya da "onun gereklerine uyacak biçimde değişmek" anlamı, dincilerin elinde kötü bir kavram durumuna getirilmişti. "Asrilik", züppelik, köksüzlük, yüzeysellik, dinsizlik anlamlarına gelmeye başladı. Terimi "muasırlaşmak" biçiminde kullanan Ziya Gökalp, belki de bu talihsiz anlamlardan, anlamı hiç bilinmeyen bir sözcük bularak kurtulmaya çalıştı; Arapça sözlüklerden o zamana dek kimsenin duymadığı,