Yakup Turgut
@Jackob
49 okur puanı
Ekim 2020 tarihinde katıldı
Kitap, bir hükümetin sahip olabileceği en uç totaliter bir toplumu tasvir ediyor. Eserde bir hükümetin insanların hayatının her yönünü izlediği ve kontrol ettiği bir durum tasvir ediliyor. Hükümetin toplumu, psikolojik manipülasyon, fiziksel kontrol, bilgi ve geçmişin/tarihin kontrolü ve teknolojinin kontrolü ile baskılamaya çalıştığı görülmekte. Eser içerisinde konu Winston baş karakterinin gözünden okuyucuya aktarılmakta. Bir kahraman olarak Winston, özellikle yetenekli, karizmatik veya güçlü değildir. Bununla birlikte, felsefi ve entelektüel bakış açısı nedeniyle etrafındakilerden farklıdır. Öykü boyunca belirleyici özelliği, hükümete/partiye karşı artan direnişidir. Amacı, içerideki hayatını hükümete/partiye teslim etmeye direnmek ve kişisel özerklik duygusunu sürdürmektir. Winston'ı bir kahraman olarak alışılmadık kılan şey, kendi itirafıyla, hedeflerinin baştan başarısızlığa mahkum olduğunu kabul etmesidir. Onun umudu toplumu dönüştürmek ya da hükümeti devirmek değil, daha çok yakalanmadan elinden geldiğince uzun süre direnmektir. Romanın bir bölümünde hedefinde başarılıdır, ancak kararlarının cezası son derece acımasızdır ve sonunda partinin manipülasyonlarına yenik düşer ve kimlik duygusunu kaybeder.
Bir okuyucu olarak kitaptan aldığım mesaj şu oldu: Totaliter rejimlere karşı çıkılmazsa, kitapta anlatılan dünyanın bazı varyasyonları ile toplumların karşılaşması çok uzak gözükmemekte...
Reklam
Kitap Sabahattin Eyüpoğlu'nun yazdığı denemelerinin derlendiği bir eser. Yazar eserinde çok çeşitli konulardaki görüşlerini eleştirel bir dille dile getirmektedir. 1 Eserde incelenen konular: Halk kavramı, gelişen Türkiye, düşünce özgürlüğü, demokrasiye güven, halka güven, halk oyunları, politika, bilim, aşk, merhamet, din , dil din ve bilim, laiklik, softalık, gelenekler, batı-doğu, çocuk-ana-baba ilişkileri, kuşku, iş ve eğitim, devlet ve sanat, köy enstitüleri, eğitim vb. Yazar bu konuları 1940-1960 Türkiye konjonktüründe ele almıştır. Yazarın bu konular hakkındaki değerlendirmelerinden dikkatimi çekenlerden bazıları aşağıdaki gibi:
Halk kavramı üstüne: Düşmanlık başkasına üstten bakmakla başlar. Halkın dostu kendi tuttuğunu halkın da tutacağına inanandır. En çirkin yalan çocuğa ve halka söylenen yalandır. Çünkü ikisi de kolay kanar.
Atatürk ve halk: Halkı karanlıkta, baştakileri de alacakaranlıkta tutan eski kültürün festen beter sembolü olan Arap yazısını bırakıp, halkın daha kolay aydınlanmasını, başka halklarla daha kolay anlaşmasını sağlayacak Latin harflerini, okuma yazma bilen birkaç yüz bin kişiyle halk adına, insanlık adına zorla Kabul ettirilmesi. Bu devrime karşı koyanlar arasında halkın yararından çok kendi çıkarını düşünmeyen bir tek kişi bulamazsınız.
Halka güven: Batı kültürü Hacivat’a karşı Karagöz’ü tutmuş kültür diye tanımlanabilir. Diyeceksiniz ki şu benim kullandığım tanımlamak terimi de Karagöz’ü huylandırabilir. Doğrudur. Ama ben bu terimi niçin kullandığımı Karagöz’e anlatabilirim de Hacivat’a anlatamam. Bütün mesele burada. Hacivat donmuş bir kültürün adamıdır. Karagöz’se bütün bilgisizliğine karşın, söz dinler, anladığı kadarını söyler, aklı yatıncaya kadar ne demek istediğini sora ve Hacivat’ın dolaplarına düşmek pahasına da olsa,
Kitap farklı yönetim biçimlerinin, hangi koşullarda faydalı/zararlı olabileceğini örneklerle açıklamakta. Öte yandan kitap yönetim felsefesiyle ilgili temel kavramları net bir biçimde açıklayarak, okuyucunun kafasında, daha önce duyduğu ama aralarındaki farkları tam olarak ifade etmemizin zor olduğu kavramları açıklamakta. Bunlardan birkaçı:
Tiran: Adaleti ve yasaları hiçe sayan zorba kral
Despot: Egemen gücü zorla ele geçiren kişi.
Kitap roman kafasında okunacak bir eser değil, okurken bir ders kitabı okuyormuş hissi yaşayabilirsiniz. Ama en nihayetinde Fransız ihtilaline öncülük eden fikirlerin sahibi yazarın, bu eseri, yönetim felsefesine ilgi duyulmasa dahi temel yönetimsel terimler hakkında fikir edinmek için okunabilir.
