Emel Yavuz
@Kahvelik
Kitapların Anlamı Açısından
Kitap "1998 ilkbaharında Bluma Lennon, Soho'daki bir kitapçıdan Emily Dickinson'ın Şiirler'inin eski bir baskısını aldı ve ilk köşe başında tam da ikinci şiiri okumaya başladığında bir arabanın altında kaldı."(s.11) cümlesiyle başlar.
Bluma'nın kitaba vedası yine bir kitapla olur ve bu metaforik vedanın devamında yazar, "Kitaplar insanların kaderini değiştirir." cümlesiyle bizi derin düşüncelere gark eder.
Gerçekten de kitaplar biz okurların düşüncelerini ne derecede etkiler?
Okuduğumuz kitaplardaki kahramanlar bizlere neler söyler?
İnsanların ister kaderini ister kendini değiştirsin kitapların gücü tartışılmazdır.
"...bir okur zaten var olan bir yolda ilerleyen bir yolcudur. Ve bu yol sonsuzdur."(s.44)
Bluma'nın ani ölümüyle onun derslerine girmeye başlayan anlatıcının, serüvenini anlatır bu uzun hikâye. Bir gün bir paketin içinden Bluma'ya gönderilmiş çimento ve kir kaplı eski bir "Gölge Hattı" baskısı çıkar. Artık anlatıcı bu kitabı kimin gönderdiğinin peşine düşer ve kitap bu şekilde devam eder.
Kitap bittiğinde ise aklınızda şu soru kalacak: "Kitap okumanın/almanın amacı nedir?"
"Kitap okumak için bütün bir günü, isterse gecesi olan bir adam düşünün. Ve istediği kitabı satın alabilecek paraya sahip bir adam. Sınırı yoktur. Arzusunun insafına kalmıştır. Peki arzunun en çok neye ihtiyacı vardır? Ukalalık gibi görmezseniz eğer...Sınırının belirlenmesine..."(s. 46)
Kitaplar, hayat yolculuğumuzda bize yol gösteren birer deniz feneridir.
Kitaplarla kurduğumuz ilişkiyi sorgulamamız açısından tavsiye ederim.
Reklam
Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş/Spoiler
"Ertesi gün hiç kimse ölmedi." cümlesiyle başlayan kitapta yazar bizleri kendi yarattığı distopik evrene/dünyaya davet ediyor.
"Ölüm"ü bu hayatın/dünyanın/insanın akışı içinde değerlendirmeyenlere şu soru yöneltiyor yazarımız: "Sonsuz yaşam olsaydı ne olurdu?" Kendimizi kurguya bıraktığımız anlarda, iç dünyamızda bu soruları yanıtlıyoruz aslında. Benim cevabım sonsuz yaşam istemiyorum.
Ölümün yüzü soğuktur, derler ve ölüm hep olumsuz çağrışımlara yol açan bir kelimedir. Üzüntü, acı, özlem, endişe... duygularını barındırır. Zor duyguları...
Ölüm bilgisine sahip olsak da ölümü anlamlandırmakta zorlanırız. Jose SARAMAGO bu kitabıyla bizleri bu anlamlandırmaya zorluyor/düşündürtüyor.
"Zamanın başlangıcından beri insanoğlunun sahip olduğu en büyük düş olan, dünyada geçirilecek sonsuz bir yaşam mutluluğunun, soluduğumuz hava ya da her gün doğan güneş gibi artık herkesin ulaşabileceği bir imkân hâline getirdiğini ilan ettiler."
Ölüm olmadığında günlük yaşamda, devlet işlerinde vs. neler olacağını yazar betimlemelerle gözler önüne serer. Cenaze levazımatçıları, mutlu son evleri, sigorta şirketleri...
İlerleyen sayfalarda ise ölüm geri gelir ama bu geliş biraz renkli olur. Eflatun mektuplarla ve bir kadın bedeninde. Ölümün, kadın bedenine bürünmesi ise ironiktir.
Kitabın sonunda ise yazar hepimizi şaşkına çevirerek belki de en büyük devrimi burada yapar "ölüm"ü aşkla buluşturur. Gidişi ve gelişi kaos yaratır ölümün. Hristiyanlık ve kilise karşıtlığıyla bilinen ve bu yüzden ülkesinden uzak bir hayat yaşayan Saramago ölüm olmayınca kilisenin ne kadar etkisiz kalacağını, ölüm ile Tanrı'nın insanların bilincinde madalyonun iki yüzü olduğunu eleştirel bir şekilde anlatır romanda.
Kitabın üslubuna gelecek olursak dil bilgisi sınırlarını
Yaşamak/ Yu Hua
Babasının/atasının kendisine bıraktığı serveti/toprağı kumarda kaybettikten sonra beş parasız kalan Fugui'nin yaşam öyküsü.
Arka planda Mao Dönemi, Kültür Devrimi, Çin Komünist Partisi'ni okuyoruz. Yu Hua' nın çocukluk dönemine denk gelen Kültür Devrimi'nin halk üzerindeki yansımalarını Xu ailesi üzerinden okuyoruz. Çin edebiyatından okuduğum ilk eser, sade ve yalın bir dille yazılmış.
Ana karakterimiz Fugui, ailesindeki herkesi toprağa verecek kadar acı dolu bir hayat yaşıyor. Beni en çok etkileyen ölüm ise oğlunu kaybettiği bölümdü. Ama tabii ki ölümler oğluyla sınırlı kalmıyor. Yoksulluk, açlık, savaş, ölüm... Bir insanın ömrüne sığdırabileceği "acılar"ın kitaplaşmış hâlidir YAŞAMAK. Kitabın ilk sayfalarında Fugui'ye çok kızacaksınız, sinirleneceksiniz sonunda sever misiniz bilemem ama acıyacağınız kesin.