Bu Tanzimat tuzağına düşen yalnız Türkler oldu. Türkler lisanlarının hakikaten "üç dilden mürekkep Osmanlıca" olduğuna inanarak halk lügatiyle söylemeyi ve yazmayı bir irtica telakki ettiler. Tanzimat ruhu, Meşrutiyetle halka kullanmaya hazırlanmadığı bir hakimiyeti verdiği halde pekâla kullandığı lisanı vermiyordu. Milliyetinden, milli tarihinden bahsetmeye tabii hiç tahammül edemeyecekti.