Birr imparatorluk ne kadar geniş, ne kadar kalabalık, ne kadar bolluk bereket içinde olursa olsun, hep adam kıtlığı çeker! Dışarı dan baktığında kuldan, karınca yuvası gibi kaynayan meydanlardan, yoğun kalabalıklardan başka bir şey göremezsin. Ama ben zaman zaman savaş nizarnında ilerleyen ordumu, namaz saatinde bir camiyi, çarşıyı, hatta kendi divanımı seyreder ve şunu sorarım kendi kendime: Şu adamlardan bir marifet, bir bilgi, bir sadakat örneği, bir şahsiyet belirtisi istesem, her saydı ğım vasıfla birlikte çevreıncieki kitlenin seyreldiğini, eridiğini ve giderek kaybolduğunu görmez miyim? Yalnızım ben Hoca Ömer, iflah olmaz bir yalnızlık bu. Divanım da boş, sara yım da. Bu şehir, bu imparatorluk ıssız. Sanki bir elimi hep arkamda gizleyerek alkış tutmak zorundaymışım gibi geli yor. Senin gibi adamları bırak Semerkant'tan getirtmeyi, böy le adamları bulmak için Semerkant' a kadar bizzat yürüyerek gitmeye razıyım.
Her düşündüğünü ifade edebileceğin gün, senin torunlarının torunları bile ihtiyarlamış olacak. Şimdi sır ve korku devrindeyiz, iki yüzün olmalı, birini kalabalığa göstermeli, ötekini kendine ve Yaratıcı'na saklamalısın. Gözlerini, kulaklarını ve dilini korumak istiyorsan, gözlerin, kulakların ve bir dilin olduğunu unut.
insanların gözünde "filozof" lafı, Yunanların dindışı ilimleriyle ve daha genel anlamda da din ya da edebiyat alanına girmeyen her şeyle fazla yakından ilgilenen herkesi ifade ediyordu.
Halkın seni merhametli bulmasını, seni sevmesini hiç istemedin mi ?
“Halkın beni sevmesine gerek yok,” dedi Diktatör, sesinde en ufak bir tereddüt yoktu. ‘Benden korksun, yeter. İnsan toplumları başka türlü yönetilemez delikanlı.
Baksana, siz milyonlarcasınız, bense hedefinizdeki tek kişi. Korkutmazsam nasıl bu kitleyi durdurabilirim ? sizi dizginlerim, nasıl yönlendiririm bu denli büyük bir gücü?
“Demek korku sizin yönetim şekliniz,” dedi Selim, deyutkundu. “Bunun için durmadan Öldürüyorsunuz.”
“Evet," dedi Diktatör başını yavaşça sallayarak. "Aynen Tanrı korkusu gibi. Ölüm olmasa, Tanrı yı kim takardı ki? Ama şunu unutma, herkes korkar. Ama en çok kim korkar biliyor musun?"
inkesildi. "Kim?"
Selim’ nefesi kesildi. Merakla sordu Diktatör’ün yüzünde yeniden o zehirli tebessüm belirdi. "En tepedeki yalnız adam. En çok o korkar.”