O ana dek Nana'nın üzüntüsünün birazının da annem için olabileceğini fark etmemiştim. Bir başka çatlamış, kırılmış ve parçaları beceriksizce bir araya getirilmiş kız için. Hâlâ ayakta duran ama asla eskisi gibi olmayan bir kız için.
yabancı yayınları
Merhaba! Henüz geçen gün bitirdiğim bu kitap hakkında duygularım taptazeyken bir şeyler yazmak istedim.
Hemingway'in gazeteci kimliğiyle gidip gözlemlediği İspanya İç Savaşını tüm gerçekçiligiyle anlattığı "Çanlar Kimin İçin Çalıyor" romanı kalbimden bir parça kopardı desem abartmış olmam. Öncelikle bu sadece bir savaş romanı değil, bu aynı zamanda içsel bir mücadelenin, aşkın, dostluğun ve inanılan ideallerin yıkılışının, yaşamın değerinin satırlara taşındığı bir hikaye. Ancak ben ne desem eksik kalacak ve bunu en iyi Ataol Behramoğlu'nun kitap için yazdığı önsöz anlatıyor.
"Çanlar Kimin İçin Çalıyor, (tüyler ürpertici bir acımasızlıkta) bir iç savaş romanı gibi, (solun inanılmaz parçalanmışlık ve çelişkilerini yansıtan) bir devrim romanı gibi, (şiirsel güzellikte betimleriyle) bir aşk romanı gibi, (akıcı kurgusuyla) bir serüven romanı ya da (yaşamın anlamını sorgulayan) felsefi bir roman gibi okunabilir. Doğru olan, öyle sanıyorum ki bütün bunların toplamıdır."
Roman aslında tüm uzunluğuna rağmen sadece 4 günlük bir süreci anlatıyor. Ancak bu 4 gün tüm detaylarıyla, karakterlerin dışarıya gösterdiği yüzlerinin tersine içlerinde kopan fırtınayla, öğretici bir ders taşıyan diyalogları ve savaşın insan ruhunda yarattığı psikolojik tahribatıyla öyle derinlemesine işleniyor ki bir ömrü okuduğunuzu hissediyorsunuz. Daha ilk satırlarında kitap sizi içine dahil ediyor ve kendinizi orada, o karakterlerin arasında buluyorsunuz. En güzel yanı ise karakterler öyle ikilemler arasında bocalıyor, kendileriyle ilgili bir dert taşıyor, korkaklık yapmaya cesaret ediyor, akıllıca hamleleri aptalca bir hataya dönüştürüyor ki gerçek bir insana dönüşüyorlar.
Ve Hemingway başından sonuna kadar savaşa karşıt bir düşünceyi besliyor. İlk kurşun atıldıktan sonra kimsenin haklı bir sebebi
Birini sevmek konusunda da kendini kandırma. Pek çok insan buna sahip olabilecek kadar şanslı değildir. Daha önce böyle bir şeyi hiç tatmadın ve şimdi birini seviyorsun. Maria'yla arandakiler -ister bir gün, iki gün sürsün, ister bir ömür boyu devam etsin- bir insanın başına gelebilecek en önemli şey. Sırf sahip olmadıkları için aşkın var olmadığını söyleyecek pek çok insan olacaktır. Ama bunun gerçek olduğunu ve senin de ona sahip olduğunu söylüyorum; yarın ölsen bile şanslı bir adamsın.
Şimdi sahipsin ve tüm ömrün şu andan ibaret. Şimdiden başka bir şey yok. Ne dün var, ne de kesinlikle yarın. Bunu öğrenmen için kaç yaşına gelmen gerek? Yalnızca şimdi var ve eğer şimdi, bu iki günse, o vakit ömrün iki gün ve dolu dolu olacak. İşte hayatını iki günde böyle yaşarsın. Şikayet etmeyi ve asla sahip olmayacağın şeyleri dilemeyi bir yana bırakırsan iyi bir hayat sürersin. İyi bir hayat, süreyle ölçülmez.
Öyleyse eğer yaşam, yetmiş yılını yetmiş saate değiştiyse, artık böylesi bir değere sahibim ve bunun farkına varacak kadar şanslıyım. Ne uzun zaman, ne ömrümüzün geri kalanı, ne de bugünden sonra yoksa; yalnız şimdi varsa; şimdiye şükretmeli, ben de bundan memnunum.