Merve Çakar
@Mervecakar1
Öğrenci
151 okur puanı
Mayıs 2023 tarihinde katıldı
KAYIP ZAMANIN İZİNDE
Proust’u okurken elinde bir fener olması gerekir. Çünkü o, satır aralarına koca bir felsefe tarihi ve dönem sosyolojisi gizlemiştir
.
1. "Mantar Kaplı Oda" Efsanesi
Bu kitabı yazan adam, hayatının son 15 yılını Paris’te, Haussmann Bulvarı’ndaki evinde, duvarları ses geçirmesin diye mantarla kaplanmış, pencereleri hiç açılmayan karanlık bir odada geçirdi. Astımı vardı ve dış dünyadan tamamen kopmuştu. Bunu bilmek neden önemli? Çünkü okuduğun o canlı, renkli, sesli dünya; aslında ölmekte olan bir adamın zihninde yeniden inşa ettiği, "hafıza yoluyla kurtarılmış" bir dünyadır. Kitap, bir nevi ölüme karşı zafer çığlığıdır.
2. Henri Bergson ve "Süre" (Durée) Kavramı
Proust, ünlü filozof Bergson’un akrabasıydı (kuzeni ile evliydi). Bergson’a göre zaman, saatlerin ölçtüğü mekanik bir şey (tik-tak) değildir; iç içe geçen, eriyen ve akışkan bir "süre"dir. Proust, romanda saati durdurur. Bir öpücüğün, bir bakışın veya uykudan uyanma anının 30 sayfa sürmesi bundandır. O, mekanik zamanı reddeder, psikolojik zamanı yazar.
3. Dreyfus Olayı (L'Affaire Dreyfus)
Roman boyunca karakterlerin sürekli tartıştığı bu olay, Fransa’yı ikiye bölen gerçek bir siyasi krizdir. Yahudi bir subay olan Alfred Dreyfus’un haksız yere casuslukla suçlanmasıdır. Proust, toplumun ikiyüzlülüğünü bu olay üzerinden anlatır. Karakterlerin Dreyfusçu olup olmaması, onların ahlaki pusulasını belirler.
4. John Ruskin ve Sanatın Görevi
Proust, İngiliz sanat eleştirmeni Ruskin’e hayrandı. Ruskin’e göre sanat, "doğayı görmek" için bir araçtır. Proust bunu bir adım öteye taşır: "Hayat, ancak ve ancak edebiyat (sanat) aracılığıyla aydınlatıldığında gerçekten yaşanmış sayılır." Yani yazılmamış, analizi yapılmamış bir hayat, Proust’a göre yaşanmamış, kayıp bir hayattır.
Zamanın ve Ruhun
