Murad Mammad
@Muradona
Mən bu heçliklə də bir həqiqətəm.
𐰑𐰢:𐱅𐰇𐰼𐰜𐰓𐰇𐰼:𐰴𐰣𐰢:𐱅𐰇𐰼𐰜
Khazar University / Baku State University
28 Mayıs 1918
435 okur puanı
Mart 2022 tarihinde katıldı
Güc, sədaqət və “ədalət”·447 syf.·Edebiyat
8/10
2026 1. kitabı
Mario Puzonun Xaç atası romanı yalnız kriminal ədəbiyyat nümunəsi deyil. Əsər müasir dövrdə hakimiyyətin necə qurulduğunu, legitimlik anlayışının hansı şərtlərdə formalaşdığını və ailə institutunun güc mexanizminə necə çevrildiyini göstərən sosial və psixoloji romandır.
Romanda mafiya dövlətə alternativ bir nizam kimi təqdim olunur. Don Vito Korleone qanuni sistemdən kənarda dayanır, lakin onun qurduğu münasibətlər şəbəkəsi klassik dövlət funksiyalarını yerinə yetirir. O, münaqişələri həll edir, təhlükəsizlik yaradır və sosial balansı qoruyur. Burada Puzo oxucuya açıq şəkildə demir ki, mafiya haqlıdır. O sadəcə göstərir ki, rəsmi institutlar zəiflədikdə qeyri rəsmi hakimiyyət formaları meydana çıxır.
Əsərin mərkəzində Maykl Korleonenin transformasiyası dayanır. Maykl əvvəlcə ailədən və mafiya dünyasından uzaq durmağa çalışan bir obrazdır. Onun seçimi rasionaldır, amma hadisələrin gedişi bu rasional mövqeni tədricən mümkünsüz edir. Mayklın mafiya liderinə çevrilməsi ani deyil, mərhələli və psixoloji baxımdan əsaslandırılmış prosesdir. Bu dəyişmə azad iradə ilə tale arasında olan gərginliyi üzə çıxarır.
Romanın ideoloji yükü güc anlayışı üzərində qurulub. Güc fiziki zorakılıqdan çox nüfuz, səbr və strateji düşüncə ilə əlaqələndirilir. Don Vito açıq zorakılığa nadir hallarda müraciət edir. O, münasibətləri borc və sədaqət üzərində qurur. Maykl isə bu sistemi daha soyuq və mexaniki şəkildə davam etdirir. Bu nöqtədə roman klassik liderlik modeli ilə müasir bürokratik hakimiyyət arasındakı fərqi göstərir.
Qadın obrazlarının passiv mövqedə qalması romanda patriarxal strukturu gücləndirir. Kay və Apollonia hadisələrin mərkəzində deyil, nəticələrində yer alırlar. Bu isə mafiyanın yalnız cinayət deyil, eyni zamanda sosial travma yaratdığını göstərir. Hakimiyyət yalnız onu
Reklam
Puan vermedi·328 syf.·
2025 10. kitabı
Zbiqnev Bjezinskinin “Böyük şahmat taxtası” (The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives, 1997) əsəri müasir geopolitika və beynəlxalq münasibətlər tarixində ABŞ-ın qlobal strategiyasını ən açıq şəkildə ifadə edən siyasi manifest kimi qəbul olunur. Bjezinski “Avrasiya” qitəsini dünya siyasətinin əsas şahmat taxtası adlandırır və bu məkanda üstünlük qazanan dövlətin qlobal hegemon olacağını iddia edir. Kitabda ABŞ “yeganə supergüc” kimi təqdim edilir və onun əsas vəzifəsi Avrasiyada geosiyasi balansı nəzarətdə saxlamaq, xüsusən Rusiya və Çin kimi güclərin birləşməsinə yol verməmək kimi müəyyənləşdirilir. Müəllif açıq şəkildə bildirir ki, Amerikanın hegemonluğunu davam etdirməsi üçün Avrasiyanın qərbində (Avropa), mərkəzində (Qafqaz–Mərkəzi Asiya) və şərqində (Çin–Cənubi Asiya) sabitlik və “ABŞ-yönümlü rejimlər” təmin edilməlidir. Bu baxımdan, kitab elmi əsərdən çox, strateji konsepsiya və siyasi proqram xarakteri daşıyır.
Lakin “Böyük şahmat taxtası” həm etik, həm də mədəni baxımdan ciddi tənqidlərə məruz qalıb. Bjezinskinin baxışı qlobal nizamı “geosiyasi oyun” kimi təqdim edir, dövlətləri və xalqları isə sanki şahmat fiqurları səviyyəsində alətləşdirir. İslam dünyasına münasibətdə müəllifin yanaşması açıq şəkildə utilitar xarakter daşıyır: müsəlman regionları (xüsusilə Orta Şərq, Qafqaz, Orta Asiya) enerji və strateji nəzarət məkanları kimi təsvir olunur, dini və mədəni dəyərlər isə siyasi manipulyasiya üçün potensial vasitə kimi göstərilir. O, İslam dünyasını Qərb hegemonluğu üçün “problemli zona” kimi qiymətləndirir, halbuki bu bölgələrin sabitliyini pozan amillər çox vaxt məhz xarici müdaxilələr və güc siyasətidir. Bu mənada Bjezinskinin əsəri geopolitik baxımdan parlaq analitik təhlil təqdim etsə də, onun mərkəzi ideyası “Amerika
4/10
2025 8. kitabı
Henri Kissingerin “Dünya Nizamı” (“World Order”) əsəri beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsində realizm ənənəsinin ən tipik nümunələrindəndir. Müəllif dünya tarixini dörd əsas nizam sistemi üzərindən təhlil edir: Avropa-Vestfaliya, Çin, İslam və Qərb-Amerika sistemləri. Kissinger əsas ideyasını “nizam və sabitliyin dünya siyasətində ən ali məqsəd olması” fikrini, Qərb diplomatiyasının tarixi təcrübəsi ilə əsaslandırır. O, xüsusilə Orta Şərqdəki böhranların səbəbini dövlət institutlarının zəifliyində və dini-mədəni baxımdan “vahid dünya nizamına uyğunlaşma çətinliyi”ndə görür. Lakin bu yanaşma Qərb mərkəzli bir baxışın ifadəsi kimi tənqid olunur, çünki müəllif İslam dünyasını çox zaman yalnız “nizam problemi” kontekstində təqdim edir və onun siyasi, elmi, hüquqi ənənələrinin çoxqatlı mahiyyətinə dərindən nüfuz etmir.
Kissingerin İslam və müsəlman dünyasına münasibətində incə, lakin hiss olunan antipatiya müşahidə olunur. O, İslam sivilizasiyasını universal ideoloji sistem kimi təqdim edərək, Qərb beynəlxalq sisteminə alternativ və potensial təhdid kimi qavrayır. Bu yanaşma İslam tarixindəki intellektual və mədəni dinamikanı gözdən qaçırır və onu monolit “dini-siyasi blok” kimi təqdim edir. Halbuki, müsəlman cəmiyyətlərində nizam və ədalət anlayışı ilahi qanuna söykənən etik-siyasi prinsiplərlə, fərdin və ictimai məsuliyyətin tarazlığı ilə formalaşır. Bu baxımdan, Kissingerin “Dünya Nizamı” əsəri dərin siyasi təhlil təqdim etsə də, İslam sivilizasiyasına münasibətdə Qərb üstünlüyü kompleksindən qurtula bilmir və qlobal nizam anlayışını mədəni ədalət baxımından deyil, güc və hegemonya prizmasından izah edir.
Puan vermedi·216 syf.·
2025 6. kitabı
Odər Qutluərin “Türkçülüyün məsələləri” kitabı yalnız ideoloji bir manifest deyil, həm də milli kimlik üzərində düşünməyə vadar edən intellektual bir axtarışdır. Müəllif türkçülüyü sadəcə romantik duyğular səviyyəsində yox, tarixi, siyasi və mədəni əsasları ilə izah etməyə çalışır. Oxucu kitabda həm milli özünüdərk çağırışını, həm də bu ideologiyanın qarşısında duran sual və çətinlikləri görür. Ən önəmlisi isə budur: Qutluər türkçülüyü təcridçi bir baxış kimi deyil, müasir dünyada milli varlığı qorumağın, mədəniyyətə sahib çıxmağın yollarından biri kimi təqdim edir. Kitabın Türkçülük mövzsunda yazılmış digər əsərlərdən spesifik xüsusiyyəti isə birbaşa Azərbaycan türklüyünün problemlərini ələ almasıdır.
5/10
2025 7. kitabı
Stephen Kingin “Misery” romanı oxucunu ilk səhifədən insan psixikasının ən qaranlıq guşələrinə aparır. Burada qorxu yalnız qan və zorakılıqdan deyil, gündəlik həyatın içində gizlənən, adi görünən, amma tədricən dəhşətə çevrilən münasibətlərdən doğur. Əsərdəki gərginlik o qədər incə qurulub ki, hər səhifə oxucunu həm narahat edir, həm də hekayədən ayrılmağa qoymur. Usta sadəcə qorxutmaq istəmir, o, insanın nəzarət və asılılıq qarşısında necə dəyişə biləcəyini göstərir, bəlkədə işin ən qorxulu tərəfi burada başlayır…
Reklam