Esir Şehrin Mahpusu, Kemal Tahir’in Esir Şehir Üçlemesi içinde yer alan ve işgal yıllarındaki İstanbul’un ruh hâlini cezaevi üzerinden anlatan güçlü bir romandır.
Roman, Milli Mücadele’ye destek verdiği için hapse düşen Kamil Bey’in cezaevi günlerini merkeze alır. Ancak yazar yalnızca bir mahkûmun hikâyesini anlatmakla yetinmez; cezaevindeki farklı karakterler, gardiyanlar ve bürokrasi içindeki kişiler aracılığıyla dönemin toplumsal çöküşünü de gözler önüne serer. Bir yanda ülkenin kurtuluşu için her türlü yokluk ve tehlikeyi göze alan insanlar bulunurken, diğer yanda işgalin yarattığı karmaşadan faydalanarak çıkar peşinde koşan, vurdumduymaz ve ahlaki olarak çökmüş tipler vardır.
Kamil Bey’in yaşadığı süreç ise yalnızca bir mahkûmiyet hikâyesi değil; aynı zamanda bir aydının vicdanıyla yüzleşmesini ve Milli Mücadele fikrine daha güçlü bağlanmasını gösteren bir iç yolculuk.