C
@Perkai
“Ben aykırıyım bayım
Bu yüzden bütün alışkanlıklarınız
Biraz eksik, biraz yarım...”
Şu anda okuduğu kitaplar
Paulo Coelho'nun en bilinen eseri olan Simyacı, yüzeyde bir çobanın hazine arayışını anlatıyor gibi görünse de aslında insanın kendini bulma yolculuğunu konu alan alegorik bir romandır. Kitabın başkahramanı Santiago, gördüğü bir rüyanın peşinden giderek İspanya'dan Mısır'a uzanan bir yolculuğa çıkar. Ancak bu yolculukta aradığı şey yalnızca bir hazine değil, kendi kaderi, cesareti ve hayatın anlamıdır.
Coelho'nun dili oldukça sade ve akıcıdır. Bu sadelik, kitabın felsefi yönünü daha ulaşılabilir hâle getirir. Eserde kader, aşk, cesaret, umut ve insanın iç sesini dinlemesi gibi temalar ön plandadır. Özellikle "Kişisel Menkıbe" kavramı, yani insanın hayattaki gerçek amacı, kitabın merkezinde yer alır.
Simyacı'nın en güçlü yanı, her okuyucunun kendinden bir şeyler bulabileceği evrensel mesajlar taşımasıdır. Ancak bazı okurlar için bu mesajlar zaman zaman fazla idealist veya tekrarlayıcı gelebilir. Kitap derin bir felsefe sunmaktan çok, okuru düşünmeye ve kendi yaşamını sorgulamaya davet eder.
Genel olarak Simyacı, insanın hayallerinin peşinden gitmesi gerektiğini anlatan, umut verici ve ilham dolu bir eser. Özellikle hayatının bir dönemecinde olan, yönünü arayan veya yeni başlangıçlar yapmak isteyen okuyucular üzerinde güçlü bir etki bırakabilecek bir kitap.
Bazı kitaplar okunur, bazı kitaplar insanın içine yerleşir. İnsanın Anlam Arayışı benim için ikinci gruba giren kitaplardan biri oldu.
Kitabı kapattığımda aklımda kalan şey acı değil, umut da değil. Daha çok şu soru oldu: İnsan, elinden her şey alındığında geriye ne kalır?
Viktor Frankl bu soruyu bir masa başında değil, hayatın en karanlık yerlerinden birinde cevaplamaya çalışıyor. Bu yüzden kitapta anlatılan her düşünce, teoriden çok yaşanmışlığın ağırlığını taşıyor. Okurken bazı satırların altını çizmedim; çünkü bazı cümleler doğrudan insanın içine çiziliyor.
Kitabın bana bıraktığı en güçlü düşünce, hayatın bize bir anlam borçlu olmadığıydı. Belki de biz hayatın sorularına cevap vermekle yükümlüyüz. Bazen bir insan, bazen bir hayal, bazen de sadece yarına ulaşma isteği insanı hayatta tutabiliyor.
Bu kitap bana mutluluğun değil, anlamın peşinden gitmeyi hatırlattı. Çünkü mutluluk her zaman bulunmuyor. Ama insan, en zor zamanlarında bile kendine bir neden bulabiliyorsa yoluna devam edebiliyor.
İnsanın Anlam Arayışı bir kişisel gelişim kitabı gibi görünse de aslında bundan çok daha fazlası. İnsanın kırılganlığını, dayanıklılığını ve en karanlık zamanlarda bile içinde saklayabildiği ışığı anlatan bir eser.
Bazı kitaplar bilgi verir. Bu kitap ise soru sorar. Ve o sorular, son sayfadan sonra da insanın peşini bırakmaz.
Vav dediğim bir kurgu oldu uzun zaman sonra.Alıntı
Agota Kristof'un Büyük Defter, Kanıt ve Üçüncü Yalan kitaplarından oluşan üçlemesi, yalnızca iki kardeşin hikâyesini anlatmaz aynı zamanda insanın gerçekle, hafızayla ve kimliğiyle olan mücadelesini de sorgular. Kitapları okurken insan kendine şu soruyu sormadan edemez: "Gerçek dediğimiz şey gerçekten var mı, yoksa yalnızca inanmayı seçtiğimiz bir hikâye mi?"
İlk kitap olan Büyük Defter sert ve duygusuz bir anlatıma sahiptir. Savaşın ortasında büyümeye çalışan iki çocuğun yaşadıkları, okuyucuya insanın hayatta kalmak için ne kadar değişebileceğini gösterir. Burada ahlakın yerini çoğu zaman zorunluluk alır. İyi ve kötü arasındaki çizgi bulanıklaşır.
Kanıt ile birlikte hikâye daha yalnız ve daha kırılgan bir hâl alır. Karakterlerin iç dünyaları belirginleşirken okur da anlatılanların doğruluğunu sorgulamaya başlar. İnsan hafızasının ne kadar güvenilir olduğu sorusu öne çıkar. Geçmiş, olduğu gibi değil hatırlandığı gibi var olur.
Üçlemenin son kitabı olan Üçüncü Yalan ise bütün taşları yerinden oynatır. Daha önce doğru kabul edilen birçok şey şüpheli hâle gelir. Agota Kristof burada okura kesin cevaplar vermek yerine belirsizliğin içinde düşünme fırsatı sunar. Çünkü bazen insan gerçeği öğrenmekten çok, yaşayabilmek için bazı yalanlara ihtiyaç duyar.
Bu üçleme bana göre savaşın yıkıcılığından çok insan ruhunun parçalanışını anlatır. Kristof'un sade ve keskin dili, duyguları anlatmak yerine onları hissettirir. Kitabı bitirdiğinizde aklınızda olaylardan çok şu düşünce kalır: İnsan kimdir? Anılarımız bizi biz yapan şeylerse, onların ne kadarına güvenebiliriz?
Agota Kristof'un üçlemesi, okuru rahatsız eden ama uzun süre zihninde yaşamaya devam eden eserlerden biridir. Belki de bu yüzden modern edebiyatın en etkileyici yapıtları arasında yer alır. Çünkü bazen bir romanın görevi
Aldous Huxley, Cesur Yeni Dünya’da geleceği anlatırken aslında insanın en eski korkusunu hedef alır:
Acı çekmek.
Romanın kurduğu distopik evrende acı yoktur; ama bunun bedeli aşkın, derinliğin ve anlamın yok oluşudur.
Bu dünyada insanlar doğmadan sınıflandırılır, duygular daha ortaya çıkmadan bastırılır. Sevgi, sadakat ve bağlanma; düzeni tehdit eden unsurlar olarak görülür. Çünkü aşk, kontrol edilemezdir. Kontrol edilemeyen her şey ise sistem için bir risktir.
Huxley’nin en sert eleştirisi, mutluluğun zorunluluk haline getirilmesidir. Herkes mutlu olmak zorundadır; mutsuzluk bir arıza, yalnızlık bir hastalık, derin düşünce ise tehlike olarak kodlanır. Bu yüzden aşk da yasaklıdır: çünkü aşk, acıyı beraberinde getirir. Acı ise bu dünyada tolere edilemez.
Romanın nihilist yönü burada belirginleşir. İlişkiler tüketilir, yaşanmaz. İnsanlar birbirine değil, birbirlerinin sağladığı hazza dokunur. “Herkes herkes içindir” sloganı, özgürlük gibi sunulsa da aslında hiç kimsenin kimseye ait olmadığı, dolayısıyla kimsenin kimse için vazgeçilmez olmadığı bir boşluğu temsil eder.
Gerçek mutluluk bu evrende değersizdir; çünkü gerçek mutluluk çaba ister, risk ister, kaybetme ihtimali taşır. Bunun yerine, yapay hazlar — uyuşturucu, eğlence, yüzeysellik — tercih edilir. Huxley, bu tercihin insanı rahatlatırken insanlıktan uzaklaştırdığını gösterir.
Cesur Yeni Dünya, aşkın olmadığı bir dünyanın ne kadar düzenli olabileceğini ama aynı zamanda ne kadar ruhsuz kalacağını anlatır. Roman, okura şu soruyu sorar:
Acısız bir mutluluk mu, yoksa acıyla birlikte gelen anlam mı?
Son paragraftaki soruya kimler cesaret edip cevap verebilir ki?.Alıntı
Yıllardan Sonra, yüzeyde bir aşk ve yaşam hikâyesi gibi görünse de, derininde insanın zamanla, inançla, vicdanla ve kendi iç çöküşüyle hesaplaşmasını anlatan sert bir romandır. Taylor Caldwell bu eserde, insan ruhunu romantize etmez; aksine onu bütün kırılganlığı, bencilliği ve kaçışlarıyla çıplak bırakır.
Romanın merkezinde zaman vardır. Ancak bu zaman iyileştiren, onaran bir unsur değil; ağır ağır aşındıran, alışkanlığa dönüştüren bir güçtür. Karakterler yıllar içinde değişmezler; sadece yorgunlaşırlar. Caldwell’in en çarpıcı yanı da burada ortaya çıkar: İnsanların aslında dönüşmediğini, yalnızca katlanmayı öğrendiğini hissettirir.
Aşk bu romanda bir kurtuluş değildir. Daha çok ertelenmiş pişmanlık, yaşanamamış ihtimaller ve imkânsızlığın kalıcı izi olarak karşımıza çıkar. Sevgi, karakterleri büyütmez; onları eksiltir. Bu yönüyle Yıllardan Sonra, romantik bir anlatıdan çok, aşkın insan üzerindeki yıkıcı sessizliğini anlatır.
Kitap aynı zamanda güçlü bir varoluşsal ve nihilist damar taşır. İnanç, ahlâk ve kader kavramları yüceltilmez; sorgulanır, hatta zaman zaman acımasızca çözülür. Caldwell, insanın Tanrı’ya, hayata ya da aşka tutunmasını bir umut olarak değil, çoğu zaman anlamsızlığa karşı geliştirilmiş bir savunma olarak ele alır.
Dil sade ama ağırdır. Cümleler süslü değildir; tam tersine, okurun içine çöken bir yalınlık taşır. Bu da romanı hızlı okunan değil, taşınan bir metin hâline getirir. Bazı bölümler rahatsız edicidir; çünkü okura teselli sunmaz, yüzleşme sunar.
Sonuç olarak Yıllardan Sonra, umut arayanlar için değil; gerçekle yüzleşmeye cesareti olanlar için yazılmış bir romandır. İnsan doğasına dair romantik illüzyonları kırar ve geriye şu soruyu bırakır:
Yıllar geçtikten sonra geriye kalan şey gerçekten yaşanmış bir hayat mı, yoksa sadece katlanılmış bir