Tamer Arıkan
@Piranist
Amedspor
Ahmet Kaya sevdalısı
Bizi zaman yenecek ve anılar kalacak.
Mutluluk mavi çocuk oynardı bahçemizde.
Bir çay doldur,
Bir kitap seç,
Ve dünyayı sessize al
Aylak
Üniversite
DİYARBAKIR
Diyarbakır, 1986
1231 okur puanı
Nisan 2020 tarihinde katıldı
“Dünyalar Savaşı” insanlığın teknoloji, güç ve doğa karşısındaki kırılganlığını hatırlatan bir klasik. H. G. Wells, yazıldığı dönemin çok ötesinde bir hayal gücüyle, uygarlığın en güçlü olduğunu düşündüğü anda aslında ne kadar savunmasız olabileceğini gözler önüne seriyor.
Roman; korku, hayatta kalma mücadelesi ve medeniyetin sınırları üzerine düşündüren bir anlatı sunarken, aynı zamanda bilimkurgunun temellerini atan eserlerden biri olma özelliğini de taşıyor.
Okurken hem gerilim hissediyor hem de insanlığın “gerçek gücünün” ne olduğuna dair sorularla baş başa kalıyorsunuz.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Jean-Paul Sartre’nin Bulantı’sı, roman kılığına girmiş bir felsefi deneydir. Anlatıcı Roquentin’in yaşadığı “bulantı”, aslında hayatın çıplak gerçekliğiyle yüzleşmekten doğan dehşettir. Bir gün parkta gördüğü bir ağacın köküne bakar ve fark eder: kök orada öylece vardır, hiçbir gerekçesi olmadan, sırf vardır. İşte o anda Sartre’nin varoluşçu çığlığı yükselir:
“Varlık vardır. Hepsi bu.”
Roquentin’in bulantısı, sadece kişisel bir mide bulantısı değil, insanın tüm alışkanlıklarının, dayanaklarının ve anlam kurgularının çözüldüğü bir anın bedensel karşılığıdır. O noktada insan fark eder: hiçbir şeyin zorunlu bir anlamı yoktur. Dünya ne iyidir ne kötüdür; sadece vardır.
Bu farkındalık insana iki şey sunar:
Bir yandan dehşet: çünkü artık hiçbir değer sistemi seni tutmaz.
Bir yandan özgürlük: çünkü bundan sonra kuracağın her anlam, senin eserindir.
Sartre’nin üslubu kimi zaman tiksindirici, kimi zaman çarpıcıdır; ama hep rahatsız edicidir. Çünkü amaç da budur: seni konforundan söküp atmak. Dostoyevski’nin Yeraltından Notlar’ındaki adam gibi, Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar’ındaki Selim gibi Roquentin de toplumun kıyısındadır; fakat Sartre’nin farkı, Tanrı’ya ya da geleneklere sığınacak hiçbir şey bırakmamasıdır.
Bulantı, bir roman değil, bir tokattır. Onu okuduktan sonra masa, sandalye, ağaç… her şey gözünüze bir anlığına yabancılaşır. Ve o an şunu hissedersiniz: Sartre’nin bulantısı, aslında hepimizin içinde gizlenmiş olan hakikattir.
İnsanın varoluşunu, umutsuzluğu ve kurtuluşu bir düş üzerinden anlatan bu kısa ama etkileyici metin, Dostoyevski'nin en içsel ve ruhsal metinlerinden biri.
Bir düş yolculuğu gibi başlayıp insanlığa dair umutlu bir çağrıya dönüşüyor.
Hayatın anlamını arayanlara, karanlıktan çıkış yolu arayanlara ve her şeyden öte, sevgiyi unutanlara kısa bir hatırlatma…
Absürt Güldürür, Dostoyevski Düşündürür1000Kitap
Absürt bir olayla başlayan ama derin bir sistem ve insan eleştirisine dönüşen bu kısa öyküde Dostoyevski, mizahın ve hicvin en sert hâlini kullanıyor.
Okurken gülümsetiyor, düşündürüyor, hatta yer yer içini acıtıyor.
Bir yandan bürokrasiye, bir yandan bireysel çıkarcılığa, bir yandan da entelektüel kibire ince ince dokunduruyor.
Kısacık bir metin ama katman katman anlam barındırıyor.
Bir öykü, hem komik hem bu kadar sert olabilir mi?
Evet. Eğer yazarı Dostoyevski ise.
Yaşamak mı? Yaşamak Yetmez, Anlamlı Yaşamak Gerek.1000Kitap
Bu kitap bir roman değil yalnızca; bir duruş, bir hayat muhasebesi, bir inancın sınavı.
İnsanın yalnızca güçlü olduğu için değil, neye göğüs gerdiği için de anlam kazandığını hatırlatıyor. Hayatın içinden değil, hayatla doğrudan savaşan bir karakter var sayfalarda. Yoksulluğun, hastalığın, yalnızlığın ortasında bile "ne için yaşamalı?" sorusunu bırakmayan bir ruh.
“İnsanın en kıymetli sermayesi yaşamıdır. Bu yaşam ona bir kere verilir ve insan bu hayatı öyle yaşamalı ki, yıllar sonra geriye baktığında boşa geçmiş yıllar için pişmanlık duymamalı...”
Bu cümle, romanın ruhunu özetliyor aslında. Herkesin kolayca geçemeyeceği sınavlardan, kolayca seçemeyeceği yollardan söz ediyor kitap. Çünkü mesele sadece yaşamak değil, ne uğruna yaşadığın.
“Simsiyah gece bile pırıl pırıl bir sabaha dönebilir bizim memleketimizde.”
dediğinde umudu,
“Yaşadığım felaketin hiçbir önemi yok. Bu ellerin sosyalizmin yapısına birkaç tuğla koyduğunu bilmek yetiyor bana.”
dediğinde inancı hissediyorsun.
Zor bir hayatın içinden geçmiş, neredeyse tamamen felçli ve kör bir adamın kaleminden çıkmış olması da metne bambaşka bir ağırlık veriyor. Satırları okurken onun nasıl yazdığını değil, nasıl vazgeçmediğini düşünüyorsun.
Yalın bir dil, derin bir içerik. Fikri olan bir kitap bu. Dönemiyle sınırlı değil, insanla ilgili çünkü. Yorgun ruhlara ilham verir, arayışta olanlara yön gösterir. Ne yaşadığından çok, nasıl durduğunla ilgilidir çünkü bazı kitaplar.
Dönüp dönüp okunacaklardan. Ağır bir metin değil, ağır bir anlam. Tavsiye etmem... çünkü bu kitap kendini zaten seçtiriyor.