Raskolnikov Stark
@Rastark
Belirgin Tarz Değişen Kalem ve Korku'dan Polisiye'ye
King ilk eserde çalıntı arabayı insanların üzerine süren bir katil ortaya atıyor ve bu olay etrafında ustaca dolaşıyor. İsteseydi üçleme değil de 10 kitap rahatça çıkarırdı. Her kurbana bir kitap gibi...
Zaten King'in belirgin tarzı da bu değil mi? İzole bir kasaba, izole bir topluluk, izole bir arkadaş grubu, izole bir aile ortaya at akabinde belirsiz bir olay yaşat ve bu çatışmadan karakterleri geliştir.
"O" izole ezik arkadaş grubu tuhaf bir şekilde ölen/kaybolan kardeş,
"Bay Mercedes" kurbanlarla aileleri grubu yaşadıkları saldırı
"Sis" Küçük bir kasaba ve tuhaf sisin gelişi
"Kubbenin Altında" Kasaba ve tuhaf kubbe oluşması
"Yüzyılın Fırtınası" Ada ve adayı kaplayan tuhaf fırtına
Esasında bakınca yukarıdaki eserler birbirlerine çok benziyor. Tuhaflıklar ve korku ögeleri daha belirgin ortaya çıkmış. Öte yandan "Bay Mercedes" diğerleriyle benzerlik taşısa da farklı ki bence yazarın kalemindeki değişimi yansıtıyor. Mesela kazada araba şöforsüz olsaydı daha bir eski King tarzına yatkın olacaktı ama King'in son eserleri daha biraz polisiye ve daha biraz yere sağlam basıyor.
"Daha biraz" kalıbını kenara bırakırsak, King'in son dönem eserleri korkudan çok polisiye ögeleri taşıyor: Billy summer, Bill Hodges üçlemesi, Holly...
Yazarlarda bu durum hep olur. Değişir, gelişir ama sonunda öze dönüş gerçekleşir ki önceki değişim/gelişimin tecrübesi de eklenince harika eserler çıkar. King tekrar eski tarzda korkuya dönerse ortalığı sarsar diye düşünüyorum. Ve evet eski King'i özledim. Muhtemelen son nöbetten sonra bu yolculukta eskilere dönüş yaparım.
Son olarak "Bay Mercedes" eserinin ilk bölümündeki (5-10 sayfaydı) kazanın kör bir kuyuya atılan taş olduğunu düşünüyorum ki yankıları "Kim Bulduysa Onundur" da vardı. Muhtemelen "Son Nöbet" de duyacağım.
Unutmadan King
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Spontaneizm Polisiyesi: Bay M.
Spontaneizm! Evet, böyle bir kelime TDK sözlüğünde varmış ve anlamı da tahmin edeceğiniz üzere "kendiliğinden" oluyor.
Bu eseri esasında güzel tanımlayan bir kelime "kendiliğinden." Nedeniyse ben daha çok bir üçlemenin ilk romanında seri katil ve dedektif ilişkisiyle kovalamacası bekliyordum.
Kovalamaca var mı? Var. Dedektif ve katil gerilimi var mı? Var. Hatta bu yönlerde eser çok güçlü diyebilirim. Ayrıca iç ses, özellikle katilin iç sesi çok iyiydi.
Öte yandan sinemada planlı dikkatli seri katiller görmeye alışmışız. "Kendiliğinden" gelişen olaylar bu eserde çokça var. Katil her ne kadar planlı gideceğinden bahsetsem de çoğu olay "kendiliğinden" gelişiyor ve katilimiz bolca bocalayıp hatalar yapıyor.
Eserin bu yönü kötü müydü? Bence kötü değildi. İnsanlar hata yapar, pişman olur veya olmaz ama sonra tekrar hata yaparlar.
"Holly" romanında önce bu eseri okumanızı tavsiye ederim. Holly'de bolca bu esere gönderme ve spoiler var. Ve evet, Holly dikkat çeken ve hakkında bir şeyler okunmayı bekleyen bir karakter. Eserde her hareketi ile ilgi çekici ve merak uyandıran biriydi.
Son olarak çocukların ayna olduğunu düşünürüm. Ailelerin iç dinamiğini yansıtan aynalar ki bu eserde katilimiz de ailesini topluma yansıtıyor. Frankie'nin oyuncak araba takıntısı ve Brady'nin Mercedes/Dodurma arabası gibi...
King yolculuğuna "Kim Bulduysa Onundur" ile devam ediyorum. Size ve kendime keyifli okumalar dilerim.
Film tadında bir roman
Bu eserin sevdiğim yönleri oldu, sevmediğim yönleri de oldu.
Sevmediğim kısmı "Kahraman, fedakar, iyi niyetli, cesur, vicdanlı ve o bütün güzel vasıfların sahibi Amerikan Askeri" anılarıydı. Stephen King iyi bir yazar insanları olayları iyi çözümlüyor. Lakin o dar Amerikan bakış açısından da çıkamıyor. Neden mi? Bu bakış nasıl mı?
Aynen şöyle oluyor baştaki kişiyi Amerikalılar eleştirir. Mesele Trump mesele Bush, kahrolsun başkan söylemlerini pankartlarını görürsünüz. Lakin iş Amerika politikalarını gelince hepsi tek yürek tek bilek olur.
"Politikacıya Söv Politikayı Sev" dar bakış açısı King'den beklemezdim. Politikacıyı sev sevme kimsenin umurunda değil ama gerçekleştirdiği politikalar binlerce insanı öldürüyorsa bunu savunmak için bir neden var mı? Batı üç maymunu oynuyor; King de bu gösteriye katılıyor. Politikacıyı eleştirmek suya sabuna dokunmayan bir körebe oyunudur. Belki politikacı giderse politikalar değişebilir en azından onu eleştireyim vicdanım rahat olsun...
Sevdiğim kısımlara gelirsek, izlenme-açığa çıkma-kılık değiştirme-tekrar gizlenme sarmalında dolanan bir seri katil ve kendi değerleri var. Kendi değerleri olması katil olmasının çirkinliğini örtmüyor ki Billy'nin düşüncesi de bu yöndeydi. Bu bakış açısı karaktere arada kalmışlık hissi veriyor.
Esasında Billy arada kalmış bir karakter. Geçmişle-Şimdi, Katil olmakla-İyi biri olmak, Yalnız çalışmakla-Ekip çalışması gibi bir çok durumda arada kalıyor. Her zaman bir özlemi var ki hepimizin var. Geçmiş öyledir ansızın kapı arasından sızar ve rüyalarımız girer. Bizi hüzünlendirir. Boya evi, bu evi boyalar tutuyor gibi söylemler güzeldi.
Aynı zamanda mekan değiştirmeleri, mekana adapte olmaları ve yolculuğa çıkmaları tam sinematik sahneler olmuş diyebilirim. Ki gelecek filmin şehir merkezi
"Holly Karakteri Beni Yakaladı,"
"Holly karakteri beni yakaladı," King böyle diyor ve bu romanı kaleme alıyor. Bill Hodges üçlemesinin yan karakteri olan holly ise artık bir ana karakter oluyor.
Holly bana biraz x-files'daki Dana ve Fargo'daki Molly karakterlerini hatırlattı. Çok zeki, çok çevik, çok güzel değiller ve gayet sıradanlar ama bu karakterlerin ortak özelliği potansiyellerini göstermemek oluyor. Gerek toplumsal gerek mevki gerek aile baskısı gibi çeşitli etmenlerle etraflarına duvar örmüşler. Günümüzde çoğu insan kendini olduğundan daha zeki ve daha üstün göstermeye çalışırken bu karakterlerin böyle yapmamaları ve potansiyelinin altında kendilerini göstermeleri garip bir çekim yaratıyor.
Holly'de baskı annesinden gelmiş ve eserde kendisini gösteriyor. Annesi ile ilgili çok geri dönüşler yaşıyor ve cam duvarı hep etrafında. Bu biraz sıkıyor ama gerilim yaratıyor. Eserdeki durumsal iki gerilim den biri bu ve diğeriyle karakterlerin birbiriyle konuşmaması...
Yani holly'nin potansiyelini kullanmasını istiyor insan olmayınca geriliyor. Aynı şekilde birbirine yakın karakterlerin kendi aralarında farklı nedenlerle son yaşadıklarını anlatmaması da insanı geriyor. Anlatsalar olay anında çözülecek.
Başta bu iki durum beni sinir etmişti ama sonradan anladım ki eserin itici gücü olan unsurları bu gerilimler. Her sayfada olsun istiyorsunuz olmuyor ve yeni sayfalar yeni sayfaları getiriyor.
Esere genel olarak baktığımızdaysa kedi fare oyunundan çok gizlenme ve açığa çıkarma polisiyesi diyebiliriz.
Eserin eksik yönüyse aynı yerde olan kaybolma olayların yıllarca sürmesi ve insanların çok fazla umursamaması olduğunu düşünüyorum. Belki Amerikan toplumunda normal karşılanıyor olabilir ama bizim toplumumuzda aynı yerde olan kaybolmalar illaki toplumun dikkatini çeker ve benzer bir kaybolma yıllar önceki
İzole Yüzeysel Öte Dünya ve Derinlemesine Karakterler
Artıları ve eksileri olan bir eser ama Stephen King farkıyla kelimeler su gibi akıp gidiyor ve merak unsuru her zaman canlı tutuluyor.
Eksiler
1. İzole
İzole bir mekan algısı var. Kurtlar dışarıya, gecenin askerleri şehre, önemli karakterler evlerine vs diye gidiyor. Aynı zamanda izole zaman algısı var: Geceye veya gündüze hapsolunmuş gibi... Yani karakterlerin bir alana ve zamana sıkışmışlığı var ki kimisinin nedeni var kimisinin yok.
2. Yüzeysel Öte Dünya
Gene birkaç karakterle ve bir iki efsane (ki hepsi zuhur ediyor hikayede) ekseninde bir dünya yaratılmış. Biraz daha eski çağlar, efsaneler, kahramanlar, hainler ve insanların mücadelesi vs gibi etmenler olsaydı güzel olurdu. Aynı zamanda savaşlar da çok yüzeyseldi: Kötülüğün veya iyiliğin öne geçtiği büyük savaş meydanı yahut dramatik kayıplarla cesur fedakarlıklar arka planda işlenseydi daha çok hoşuma giderdi.
Artıları
1. Stephen King Farkı
Ana karakterler geçmişi, geleceği, umutları, özlemleri ve daha bir çok yönleriyle çok derinlemesine irdeleniyor.
2. Merak, Merak, Merak
Merak unsuru hep canlı tutuluyor, öte dünyaya karşı her ne kadar tatmin olmasam da merak unsurunu canlı tutmak da bir mesele...
3. Keşfetme Hissi
Öte dünyaya gitme ve keşfetme hissi güzeldi. Yine eksik de kalsa (Ağza sürülen bir parmak bal gibi) bu hissin kısmen giderilmesi güzeldi.
4. Can Dostu
Hayvan sevgisi işlemesi ve ana karakterin sevgisine karşılık bulması ayrı bir güzellik katmış esere ki karakterimiz tek başına mücadele veren karamsar biri olmaktan çıkıp fedakarlık yapan hayvan-insan arasındaki ilişkinin güzel bir örneği olmuş.
Sonuç olarak 8/10 puan veriyorum. Yüzeysel öte dünya ve izolasyon eser oypamasında birer puan götürmüş diyebilirim.
Keyifli okumalar.