Yalnızız, bireyin iç dünyasını, modernleşme sürecindeki toplumun ahlaki ve düşünsel bunalımlarını ele alan bir romandır. Peyami Safa bu eserinde özellikle insanın iç çatışmalarını, yalnızlık duygusunu ve ideal bir toplum arayışını derin psikolojik çözümlemelerle anlatır.
Romanın merkezinde Samim karakteri bulunur. Samim, düşünce dünyası geniş, idealist ve ahlaki değerlere önem veren bir karakterdir. Onun karşısında ise daha çıkarcı ve yüzeysel bir bakış açısını temsil eden karakterler vardır. Bu karşıtlık aracılığıyla Safa, toplumdaki değer çatışmalarını göstermeye çalışır.
Eserde dikkat çeken kavramlardan biri “Simeranya”dır. Simeranya, Samim’in hayal ettiği ideal toplumun adıdır. Bu ütopya; ahlaki değerlerin güçlü olduğu, insanların birbirine dürüst davrandığı ve ruhsal olarak gelişmiş bireylerin yaşadığı bir dünyayı temsil eder. Bu yönüyle roman, yalnızca bireysel bir hikâye değil, aynı zamanda bir toplum eleştirisi niteliği taşır.