Sadecehayali
@Sadecehayali
EVLİ
Kendini Kusursuz Sanmanın Büyük Yanılgısı
"İnsan Nasıl Kaybeder?"
İnsan gerçekten ne zaman, nasıl kaybetmeye başlar? Çoğumuz kaybetmeyi bir başarısızlık, maddi bir düşüş ya da hayatta yanlış bir adım atmak olarak görürüz. Oysa Mesud Topal, İmam Gazali’nin o derin felsefesinden süzerek bize bambaşka bir gerçeği fısıldıyor. Kitap boyunca anlıyorsunuz ki insanın asıl büyük kaybı, dış dünyada değil, kendi içinde başlıyor. Üstelik insanı yoldan çıkaran şey basitçe hata yapmak da değil; yaptığı doğrudan o kadar emin olmak ki, bir süre sonra kendi kusursuzluk illüzyonuna aşık olmak.
Kibrin ve "Emin Olmanın" Gizli Zehri….
İnsan ne zaman ki kendini başkalarından üstün görmeye başlıyor, ne zaman ki o gizli kibir kalbine sızıyor, işte o an fark etmeden kendi insanlığından eksiltmeye başlıyor.
Kendi doğrusundan şüphe duymayacak kadar emin olan insan, aslında yanılma payını, yani insan olmanın en yalın gereğini kaybediyor. Kusursuz olduğuna inanan o dik duruş, zamanla etrafındaki insanları tepeden görmeye, onları acımasızca yargılamaya dönüşüyor. Kitap, tam da bu noktada durup kendimize bakmamızı istiyor: Başkalarını yargılarken kalbimizin ne kadar bozulduğunu fark ediyor muyuz?
"İnsan Nasıl Kaybeder?", sadece teorik bir Gazali okuması değil, adeta bir içsel ayna. Gazali’nin bilginin ve aklın ötesine koyduğu o "kalp gözü" kavramı, günümüz dünyasının o koşturmacalı, benmerkezci yapısında unuttuğumuz bir şeyi hatırlatıyor: Tevazu ve esneklik. Hata yaptığında mahcup olabilen, "Acaba yanılıyor muyum?" diyebilen bir insan, vicdan kapısını her zaman açık tutar. İşte bu eser, o kapıyı açık tutmanın, her şartta insanlığın ortak paydasında ve o görünmez eşitlik çizgisinde kalabilmenin hayati önemini anlatıyor.
Eğer siz de hayatın koşturmacası içinde durup ruhunuza, niyetlerinize ve insanlarla kurduğunuz bağların samimiyetine
Reklam
Yaşadığımız hayat bize mi ait?
İnsan ve "Herkes": Ben Gerçekten Ben miyim, Yoksa "Elâlem" miyim?
Kitabı eline alıp sayfaları karıştırmaya başladığında Ortega aslında yüzümüze tek bir tokat gibi soru çarpıyor: "Ben gerçekten ben miyim, yoksa bana öğretilmiş, önüme hazır konulmuş bir hayatı mı yaşıyorum?". Kitabın kapağı bile o kadar muazzam düşünülmüş ki, konuşma yetisiyle doğduğumuzu sanırken aslında kulağımıza fısıldanan o hazır sesleri toplum içinde nasıl tükettiğimizi simgeliyor. Ortega’nın felsefesi aslında çok sarsıcı ve bir o kadar da içimizi burkan bir gerçekle başlıyor: İnsan hayatı, en dip katmanında radikal bir biçimde yalnızdır. Kendi hayatını senin yerine kimse yaşayamaz, acını kimse çekemez. Ama ne yapıyoruz? Dış dünyanın o gürültüsünden korktuğumuz için hemen o kalabalığa, yani o meşhur "Herkes"e sığınıyoruz.
"Böyle Giyinilir, Böyle Konuşulur!": Herkes Tiranlığı
İşte tam burada kitabın o can alıcı sosyolojik eleştirisi devreye giriyor. Toplum dediğimiz şey, bir araya gelmiş bilinçli ve tatlı insanların oluşturduğu organik bir bütün değil; aksine ruhsuz, anonim ve mekanik bir baskı aygıtı. Bu aygıtın adı: "Herkes".
"Ay dert etme, böyle giyinilir."
"Bu işler böyle yapılır."
"Müşteriyle/Hocayla böyle konuşulur."
Peki, kim koyuyor bu kuralları? Cevap yok: "Herkes" işte! Ortega, bu "Herkes" kavramını otantikliği, yani senin o biricik, eşsiz benliğini ezen isimmsiz bir tiran olarak görüyor. Tıpkı görsellerdeki o yaratıcı ressam örneği gibi; sırf para kazanmak ya da o isimsiz kalabalık beğensin diye kendi ilhamını bırakıp sıradan portreler üretmek, ruhunu o "Herkes"e kurban etmektir. Düşünmeden, sorgulamadan yaşadığımızda başkalarının hazır fikirleriyle hareket edip kendimizden uzağa fırlatılıyoruz. Toplum resmen dört dörtlük bir "insan üretme makinesi" gibi çalışıp hepimizi
İnsanın İçi Dışı Bir Mi Ki Evleri Öyle Olsun..!
Ay bu aralar okuduğum en minnoş, içimi en çok ısıtan kitapla geldim: Şermin Yaşar’dan "Altı Harfli Bir Tatlı Kaşığı" Resmen okurken kalbimi buralarda bir yerde bıraktım! Kitap eski kuşakla yeni kuşağı öyle güzel yan yana getiriyor ki, ama hiç kavga dövüş yok; tam aksine sıcacık ortak duygular var.
Selime Teyze ile Meltem’in yolları bir yerde kesişiyor. Biri yaşlılığın getirdiği o dinginlikte, diğeri gençliğin tam ortasında... Ama taşıdıkları o tatlı yalnızlıklar, içlerindeki o benzer buruk kırgınlıklar o kadar aynı ki! Zamanlar farklı olsa da hissettikleri o kadar bizden ki, anında sarılmak istiyorsun ikisine de.
Kitabı okurken en çok şuna bayıldım: Bir noktada durup "Yaa valla anne de haklı, çocuklar da haklı" diyorsun. Hangi pencereden bakarsan bak, herkesin sırtındaki yük o kadar başka ki... Kimseyi suçlayamıyorsun çünkü herkes kendi zamanının yorgunluğunu taşıyor kalbinde. Selime Teyze anlatırken ona hak veriyorsun, çocukların o koşturmacasını, hayat mücadelesini dinlerken onlara kıyamıyorsun. Ortada hiç kötü biri yok aslında, sadece herkes birazcık yorulmuş...
Selime Teyze ile Mustafa Amca’nın o sessiz, gösterişsiz ama buram buram gerçek kokan sevgileri var ya... İçimi yumuşacık yaptı! Kitap insana resmen şunu hatırlatıyor: Bazen başkasının derdini öylece dinlemek bile kendi kalbine şifa olabiliyormuş. Başkasının hikayesi, kendi acılarına baktığın o sert açıyı yumuşatıveriyor. İşte bu empati rüzgarı beni benden aldı! Kendi hayatında belki tam istediği gibi parlayamayan Meltem’in, başkalarının hayatında müthiş bir dinleyici olup o şifayı kendi içine de üflemesi çok güzel bir detaydı.
Çok samimi, çok içten, tam bizlik bir kitap. Hele Selime Teyze'nin o cümle sonlarını kendine has bitirişleri var ya, yüzümde kocaman gülücükler açtırdı. Bittikten sonra arkasında
Sahtelikler içinde gerçek aşkı bulabilmeniz ümidi ile…
“Kimse Gerçek Değil”, yalnızca bir aşk hikâyesi değil; insanın zihnine, yalnızlığına ve bağımlılıklarına dokunan güçlü bir psikolojik romandı benim için. Psikolojik altyapısı olan, karakterlerin iç dünyasını derinlemesine hissettiren romanları her zaman sevmişimdir ama bu kitap farklı bir yerde durdu. Her sayfasını merakla çevirdim; bazı anlarda “artık canım acımasın” dediğim oldu ama yine de hikâyenin içinden çıkamadım. Kendi hayat hikayem ile benzer olan o ihanetler ve karşılığında verilen dersler işte buuu dedirtti. İlahi adalete güvenip susmayı tercih ettiğim birçok an için pişmanlık hissetmeme neden olmuş olabilir.
Oflaz ve Işıl’ın internette bir psikoloji platformunda tanışmaları da hikâyeyi benim gözümde daha etkileyici hâle getirdi. İki kırılmış insanın, birbirinin zihnine ve yaralarına dokunarak yakınlaşması oldukça gerçek ve çarpıcıydı.
Herkes bu kadar şanslı olmayabilir. Kitap boyunca yalnızca olayları okumadım; karakterlerin ruh hâllerini de hissettim ve birçok yerde Oflaz’ın bir sapık ya da katil çıkabilme ihtimali korkuttu. Işıl’ın ailesinin rahatlığı sinirlendirdi.
Hayatta çoğu insanın sevgisinin içinde küçük de olsa beklentiler, çıkarcılık vardır. En yakınlarımızın bile bizden beklentileri olur; belki bu, ihanet boyutuna ulaşmadığı sürece insan doğasının bir parçasıdır. Biliyoruz ki dünyada beklentisiz, çıkarsız, yalansız sevebilen tek kişiler annelerdir.
Okurken Işıl ve Oflaz’ın özel anlarında dinlediği şarkıları açıp dinledim, içtikleri kahvenin kokusunu bile hissettim Bir kitabın okuru kendi atmosferinin içine bu kadar çekebilmesi gerçekten çok değerli. Üstelik yalnızca bir hikâye bırakmadı bana; okunacaklar listeme yeni kitaplar da ekledi.
Sade ama duygusu güçlü bir anlatımı olan, psikolojik yönüyle etkileyen güzel bir romandı. Teşekkürler
Modern Zamanların Labirentinde Bir Pusula: Kendini Arayan İnsan
Günün sonunda hepimiz aynı soruyla baş başa kalıyoruz: "Ben gerçekten kimim, yoksa sadece bana biçilen rollerin bir toplamı mıyım?" Rollo May, bu kitapta bizi modern insanın en büyük trajedisiyle, yani kendi içindeki o derin "boşluk hissiyle" yüzleştiriyor.
Kitapta beni en çok etkileyen tespitlerden biri, insanın kendini anlamsız ve boş hissettiği anlarda bir aktiviteye sığınma ihtiyacı duyması. May’in dediği gibi, sürekli şarj edilmesi gereken bir akü değiliz. Boşluk hissi, aslında bireyin kendi yaşamı üzerinde hiçbir gücü olmadığını hissettiği o çaresizlik anlarından besleniyor. Bugün sosyal medyada, kalabalık sofralarda veya bitmek bilmeyen iş maratonlarında aslında bu sessiz boşluktan kaçıyoruz…
May, kaygıyı ,endişeyi bir torpidoya benzetiyor; bizi en derinimizden, öz benliğimizden vuruyor. Ancak burada müthiş bir anahtar sunuyor: Endişe benlik bilincini yok ederken, kendi benliğinin farkında olmak da endişeyi yok eder. Özgürlüğümüzün sınırlarını kabul etmek, aslında gerçek bir adım atabilmenin tek yolu.
Kitabın en özgün yanlarından biri de mizah vurgusu. Mizah, sadece gülmek değil; yaşadığımız sorunla aramıza bir mesafe koyabilmektir. En zor durumda bile kendine bakıp "Ne kadar çılgınım!" diyerek gülebilen insan, benlik olgusunu henüz yitirmemiş demektir. Bu, aslında bir çeşit cesaret gösterisidir.
Bir sosyoloji öğrencisi olarak şunu söyleyebilirim ki; May bize sadece psikolojik bir reçete sunmuyor, aynı zamanda toplumsal beklentilerin esiri olmuş modern bireye bir varoluş mücadele felsefesi aşılıyor. Eğer kendinizi toplumun aynasında eksik görüyorsanız, "içi boşluk" hissiyle savaşıyorsanız veya sadece "cesaret" üzerine yeniden düşünmek istiyorsanız bu kitap tam bir başucu eseri her sayfasından onlarca alıntı yapmak istediğim bir eser…
Reklam