“Masa da Masaymış Ha..” şiirinden tanıdığımız Edip Cansever’in seçme şiirlerinden oluşan “Gelmiş Bulundum” kitabıyla pat diye akışınıza düşüyorum. İlk adı Ömer’i yalnızca ilk şiirlerinde kullanıp daha sonraları terk eden Edip Cansever’in tüm şiirleri @yapikrediyayinlari tarafından “Sonrası Kalır” ismiyle 2 cilt kitapta toplanmış fakat dergilerde yayımlayıp kitaplarına almadığı diğer şiirleri ise Mehmet Can Doğan derleyerek “Öncesi de Kalır” başlığıyla sunmuş. Tartışma yok, şiir daima öneridir.
Bu sıra stresli bir bekleyişteyim. Tekrar bir maratona girmekle bir müddet nefes almak ‘araf’ındayım. Biraz şiir demleyelim o vakit, uzun zaman önce okuduğum bu kitaptan şimdi rastgele bir sayfa açıp şuraya alıntı düşeyim.
s.67 ~Sevda Bir Ateş Buldu Sende~
“Sevda bir ateş buldu sende, eğilip öptü seni
Artık kimse denizi bilmiyor.”
Şiirin devamı için kitabı edinebilir yahut instagram
hikayemde görebilirsiniz. Böylece ben de gelmiş bulundum.
Reklam
Mart 2021 •
Bir tür kitap düşünün, içinde belki merak ettiğiniz ya da değer verdiğiniz birkaç satır var, onun hatırına almışsınız. Evet evet doğru, şiirden söz ediyorum. Genelde tek bir şiiri bilinir şairin, onun hatırına da alınır kitabı, okundukça ‘hani nerede o?’ diye göz de bilindik mısraları arar hani. Ahmed Arif de “Hasretinden Prangalar Eskittim” diyişiyle kazınmış hafızamıza.
Şairler, şiirler ve hikayeler hakkında söylenecek pek çok şey var aslında, biz onları tek bir şiirle özdeşleştirerek başka hikayeleri kaçırıyoruz. 33 Kurşun’u bilmeden, Arif’in Leyli’m dediğini bilmeden, hayatındaki merhaleleri, hapishanedeki Yusuf güzellemesini bilmeden nasıl anlarız Ahmed Arif’i? Döneminde nelere maruz kaldığını, ne şartlar altında yazdığını, nasıl bir ruh haline sahip olduğunu bilmeden şairi okusak dahi bu bilmezlik ‘ne kadar kafiyesiz cümleler dökmüş buraya’ düşüncesinden öteye götürmez. Onun için ne okursak okuyalım, önce okuduğumuz kişiyi tanıyalım. Burada uzuun uzun anlatabilecek kadar Ahmed Arif’i tanıdığımı söyleyemem. Ama şiirlerini senelerce -kimisi 20 yıla kadar- yoğurup imbikten geçirdiğini bilerek okumamız gerektiğini mutlaka söylemeliyim.
Feryad-ı İsyanım türküsünde prangalarına gönderme yapılan Ahmed Arif.. Leyli’si Arif’in ölümünden sonra kendisine gelen mektupları ailesinin de izniyle bastırmaya karar vermiş fakat onun da ömrü basılan eseri görmeye yetmemiş. ‘Hani Kurşun Sıksan Geçmez Geceden’ satırlarıyla ‘Demdir Bu’ şiirinde bizi efkârına katan Ahmed Arif. İyi ki geçmişsin bu dünyadan, iyi ki..
Mektuplarının birinden küçük bir kesit size: “..Biz birbirimize o kadar alışmamıştık ki. Öyle değil halbuki Leyla, alışmamıştık amma, alışabilirdik ve alışacaktık..”
Merhabalar! Buraları epey aksattık, umarım şu yoğun süreç bir an önce biter ve daha çok okur daha çok yorumlarız.
Öncelikle Paul hakkında kısa bir bilgi vereyim. Kendisi Karl Marx’ın damadı olup eseri komünist zihniyet ihtiva etmemektedir. (Bence.) Eşi ile birlikte tam 70 yaşındayken intihar etmiştir. Bunun sebebi ise kendine daha önce vermiş olduğu sözdür. Elden ayaktan düşüp de zihninin kendisini yemesine müsaade etmeyeceğine dair kendisiyle sözleşmiş ve 70’inde bunu yerine getirmiştir. Dönem itibariyle bakarsak pek çok yazarda benzer hikayeler var, sebepler farklı ama çoğunlukla bireysel/eşli intihar. Toplumsal koşullar mı onları bu denli bunaltıyordu bilemiyorum. Ama çağlarında bir buhran hakimmiş ki ruh halleri hep aynı.
Tembellik Hakkı eserini gerçek bir tembellik olarak algılamamakta fayda var. Burada Paul’un amacı belki de dikkat çekmekti ancak söz ettiği tembellik değil, düpedüz dinlenme hakkı. İnsani çalışma koşulları. Biri para kazanıyorsa onu yiyebilmesi için tanınacak zaman hakkı. Boş zaman hakkı. Paul’dan çok önceleri bu konuyu Rosseau meşhur d’Alembert’e Mektup yazısında dile getirmiştir: “Halkın ekmeğini kazanmak için sarf ettiği zamandan başka zamanı yoksa, yazık. Ekmeğini sevinçle yiyebilmesi için de zamanı olması gerek.”
Paul, Tembellik Hakkı’nı kaleme aldığı dönemde işçi sınıfı 10-11 saat civarı çalıştırılmaktadır ancak daha sonraları bu 17-18 saatleri bulmuştur. O, bireylerin sevdikleri işte 3-5 saat çalıştıkları taktirde çok daha verimli bir üretim olabileceğine de vurgu yapmaktadır.
Eserde bana ilginç gelen dipnot olarak yer verilmiş bazı bölümler oldu onları şöyle dile getireyim. Nasıl bağdaştırdığını anlamaya çalıştım ve birkaç kez daha okumama neden oldu diyebilirim;
* “... doğmakta olan Hıristiyanlığın eski uygarlıklarla birlikte eski dünya
Merhabalar! Bugün bilim-kurgu kategorisinden, Herbert George Wells / Doktor Moreau’nun Adası’nı konuşuyor olacağız
Yine öncelikle yazarı tanıyarak başlayalım. Küçük çaplı bir araştırma yaptığımızda görüyoruz ki, birçok bilim-kurgu başyapıtına ilham kaynağı olan Wells, 1800’lü yıllarda yaşamıştır. Her ne kadar bu türdeki eserleriyle tanınsa da edebiyatın pek çok dalında eserler vermiştir. Atatürk kendisinden Nutuk’ta söz etmiş ve çağdaşı sayılabilecek Wells’i övgüyle anmıştır. Wells, federal bir dünya devleti idesinden söz etmiş, hatta bunu tarih külliyatının son sayfalarında dile getirmiştir.
Dr Moreau’nun Adası’na gelecek olursak, bir dizi karmaşık ve girift olay içeren, okurken bende zıt yönde hisler bırakan bir eserdi. Bir yandan okumayı bırakıp ‘bu da eksik kalsın’ derken diğer yandan da sayfaları birbiri ardına çevirdim. Bir tarafım dış dünyada kalarak eseri okusa da diğer tarafım Edward Prendick oldu ve kendimi adadaki gizemi çözmeye çalışan, güvende hissedemeyen ve çığlıklarla boğuşan kişi olarak buldum. Bu şekilde içine çekmesi elbette betimlemelerin başarısıydı ancak bir taraftan da yoğun betimlemeleri sıkıcı buldum. Gerçekten çok karmaşık bir okuma oldu benim için
Eserin ortaya çıkış yılını baz alarak yorumlayacak olursak kurgu güzel. H. G. Wells, klasik bilim-kurgu eserlerindeki üst düzey teknoloji veya bilime, bunların doğurduğu sonuçlara yer vermekten öte bilimin gelişmesi adına dış dünyadan izole sayılabilecek bir adada deneyler yapan Dr. Moreau üzerinden ‘aşamalar’a değinmiş. Belki o dönem bilimsel çalışmalar için hayvanların kullanılması ile ilgili fikrini bu eser yoluyla aktarmıştır bilemiyorum, ancak bunu amaçladıysa nitekim ulaşmış da. Zira Avrupa ve Amerika’da hayvanlar üzerinde deney yapılmaması konusunda ciddi çalışmalar başlatılmış. Kitap
Aralık 2020 •
Merhaba, bugün instagramda yaptığım anket sonucuna göre yorumunu yazmaya karar verdiğim Tolstoy’un İnsan Ne İle Yaşar kitabını konuşacağız. Kitap 6 kısa öyküden oluşuyor ve soba dibinde nasihat maksatlı dedenizden dinleyeceğiniz hikayelerden farkı yok. Eser informal bir değerler eğitimi, muhtemelen bu sebeple de 100 temel eserde yer verilmiş. Gelelim bu 6 küçük hikayeye.. Bunlar İnsan Ne İle Yaşar?, İnsana Çok Toprak Gerekir Mi?, Ateşi Kıvılcımken Söndürmeli, Mum, İlyas, Küçük Kızlar Büyüklerden Akıllıdır şeklindeydi. Her biri dil olarak sade, akıcı ve amacını belli eder nitelikteydi. Ancak ilk hikaye beni oldukça sarstı. O, kitaba da ismini veren ‘İnsan Ne İle Yaşar’ hikayesiydi. Çok spoiler vermek istemiyorum ama kısaca özetleyecek olursam köylü bir ayakkabıcının yanına bazı cevaplar almak için gelen Semyon’ın aldığı cevaplar etrafında dönen bir hikayeydi. Bunun yanı sıra kitaba paralel olarak izlemiş olduğum bir şeyden söz etmek istiyorum. The Minimaslist isimli belgesel tarzı minimal yaşamı anlatıp örgütlemeye çalışan bir şey izlemiştim. Orada da mutluluk kavramının ‘yeni eşya’ ile bağdaştırılarak içinin boşaltıldığından söz ediliyordu. ‘İnsan Ne İle Yaşar’ ne ile yaşanacağını açıklığa kavuştururken; ‘The Minimalist’ ise ne ile yaşanmayacağını, neyin hayatta gereksiz olduğunu gösteriyor. Değer yargılarımı da, kendi hayatımı da, hayata bakış açımı da gözden geçirip yer yer harekete geçip kendimde değişiklikler yapmama vesile olan bir okuma/izleme oldu. Hafif, kolay okunabilir, boğucu bir betimleme bulunmayan, mesajını direkt veren bir kitap okumak isterseniz İnsan Ne İle Yaşar ve Tolstoy, sizinle tanışmak için bekliyor
Reklam