Kitap, Tolstoy’un farklı dönemlerde kaleme aldığı kısa düşüncelerden ve alıntılardan oluşan bir derleme. Kronolojik bir anlatı ya da bütüncül bir kurgu sunmuyor; daha çok tematik olarak sıralanmış metin parçalarıyla ilerliyor.
Ele alınan başlıca konular arasında yaşamın anlamı, ölüm, ahlak, inanç, sade yaşam ve insanın içsel yönelişi bulunuyor. Her bir metin kısa ve bağımsız. Bazı sayfalarda sadece birkaç cümle yer alırken, bazı yerlerde daha detaylı düşünceler mevcut. Bu da kitabı baştan sona okumaktan ziyade, aralıklı olarak eline alıp üzerinde düşünmek isteyen okuyucular için uygun hâle getiriyor.
Tolstoy’un dinsel referansları yoğun olarak kullandığı görülüyor. Bununla birlikte didaktik bir üsluptan çok, kendi iç dünyasını ve gözlemlerini yansıtan bir anlatım söz konusu. Yazar, özellikle insanın kendiyle yüzleşmesini, yaşamı sorgulamasını ve doğayla uyum içinde bir hayatı merkeze alıyor.
Dil oldukça sade. Anlatım biçimi doğrudan ve açık. Okuyucunun felsefi altyapıya sahip olmasını gerektirmiyor, fakat düşünsel bir dikkat ve duraksama gerektiriyor.
Genel değerlendirme olarak, Hayat Üzerine Düşünceler, felsefi nitelikte kısa metinlerden oluşan bir düşünce derlemesi olarak tanımlanabilir. Düzenli bir kurgu aramayan ve varoluşsal konular üzerine yoğunlaşmak isteyen okuyucular için uygun bir kaynak.