Cemal Paşa, milli harekette bir nefer gibi çalışmayı en büyük şeref telakki edecek kadar vatanını seviyor ve milli hareketin başında bulunanlara hürmet ve minnettarlık besliyordu. 
Eğer insan kalbi başkalarının acıları karşısında taş kesilmişse, her şey bitmiş demektir. Teoriler bunu değiştiremez. Dünyaya adaleti ancak görünüşte getirebilirler, gerçekte değil. Adaletin merhametle birleşerek insanlar arasında hakim olmasını yalnızca dinler sağlayabilirdi. Ne var ki dinler başarıya ulaşamadı. Ölüler de bir daha dirilmez. 
Harp kaybedilmiş, İttihat ve Terakki hükümeti yıkılıyordu. Talat Paşa için artık kabinenin istifasını Vahdettin‘e takdim etmekten başka yapılacak bir iş kalmamıştı.
Talat Paşa’nın padişaha söyleyeceği sözler, yapacağı tavsiyeler konuşuluyordu. Enver Paşa büyük bir katiyetle ısrar ediyordu: 
-Harbiye nezareti için Mustafa Kemal’i tavsiye et, diyordu. Ondan başka orduyu toplayacak ve kurtaracak kimse yoktur.