Tıpkı sanatsal bir resmin bir miktar boyaya, bir şiirin metnindeki söz dizimine indirgenemeyeceği gibi insanın da biyolojiye indirgenmesi mümkün değildir.
İnsan mefhumu, insan zihninde ikili, neredeyse birbirine tamı tamına zıt iki anlam yaratır. "İnsanız" ifadesinin anlamı "hata yaparız, güçsüzüz, bedenseliz" dir. "insan olalım" çağrısı ; üstün bir şeylere sahip olduğumuzu, daha ulvi görevlerimiz olduğunu, bencilliğimizi bırakıp iyiliksever olmamız gerektiğini telkin eder.
İslam ise hiçbir zaman sadece bir millet olmayı hedeflememiştir. İslam “iyiliği emreden ve kötülüğü yasaklayan” (Kur'an, 3/190, 22/41 vb.), yani ahlâki bir misyonu yerine getiren bir topluluk olmayı istemiştir. Siyasi boyutunu göz ardı ederek, kendimizi tamamen dinî mistisizme bırakarak ayaklarımızın altından tarihi zeminimizin kaymasına izin verirsek, üstü kapalı olarak sömürülmeyi ve köleliği kabul etmiş oluruz. Tam tersine, İslam'ı dinî boyutundan soyutladığımız vakit, ahlâki ve evrensel insan kültürü düzleminde herhangi bir güç, etken olmaktan vazgeçeriz. Şayet insanlar ve eşya üzerinde salt hâkimiyete indirgenecekse, emperyalizmin İngiliz, Alman yahut İslami olup olmadığı sonuç itibariyle gerçekten önemli midir?
Gelecek için ve insanlığın pratik gayeleri için İslam, beden ve ruh ahenginin ve bu ahengi bozacak değil, sürdürecek yasalar ve toplumsal, siyasi kurumlar üzerine temellenmiş bir toplumun taşıyıcısı olacak insanı inşa etme çağrısıdır. İslam iç ve dış denge hâlinin sağlanmasına yönelik durmaksızın devam eden bir tarihi arayıştır ve tam da bu olmalıdır. Her hâlükârda, bu kadar tabii olup, olanakları böylesine az sınanıp, tecrübe edilmiş bir çağrı daha yoktur. Bu hedef bugün İslam'ın önünde durmakta ve gelecek yıllarda onun şahsına münhasır tarihi vazifesi bu olacaktır.
Bir materyalist, İslamı, her zaman yalnızca bir din ve mistisizm ("sağ" bir eğilim) olarak göreceği gibi bir Hristiyan, Islam'i her daim toplumsal ve siyasal bir hareket ("sol" bir eğilim) olarak tasavvur edecektir. Bu bakış açılarından hareketle İslam'ın nevi şahsına münhasır yolu, onun merkezi konumu belirlenebilir.