Şevval
@Sewzen
ᓚᘏᗢ
Şehir Plancısı/Kentsel Dönüşüm
Yüksek Lisans
Samsun
1996
84 okur puanı
Aralık 2019 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Hangi X'imi kullanıyorum acaba?Bilim
Bu paradoksun çözümü, kadındaki çift X-kromozomundan birinin kalıcı olarak kapatılıp, sadece diğer X-kromozomundaki genlerin çalışır halde bırakılmasıdır. Kadındaki pasif X-kromozomu, küçülerek Murray Barr'ın keşfettiği siyah kütleye dönüşmektedir. Erkekteki tek X-kromozomuysa kapatılmaz, daima çalışır. Sonuçta erkeklerin de kadınların da hücreleri, sadece bir X-kromozomundaki genleri kullanır. Dolayısıyla, erkekler ile kadınlar arasında, aktif X-kromozomu genleri dozajı açısından bir fark yoktur; her ikisi de sadece tek bir aktif X-kromozomuyla yetinir. Erkekler sahip oldukları tek X-kromozomunu her zaman annelerinden alırken, kadınlar annelerinden de babalarından da birer X-kromozomu alır. Erkeklerde, hangi X-kromozomunun kapatılıp hangisinin aktif tutulacağıyla ilgili bir karar verilmesine gerek yoktur; ama dişi embriyoda, gelişimin çok erken bir evresinde, hücreler ya anneden gelen X-kromozomunu ya da babadan gelen X-kromozomunu kapatır.
Reklam
Bir insan embriyosunun kız mı, erkek mi doğacağını belirleyenin X-kromozomlarının sayısı değil, Y-kromozomunun bulunup bulanmaması olduğu artık aşikardı.
Örneğin, Down sendromunun bir kromozom bozukluğundan kaynaklanıyor olabileceğini öne süren, bir genetikçi değil, göz doktoruydu. Bunu tek başına kanıtlamasının yolu yoktu ve araştırmaları için hücre uzmanlarına (sitolog) yalvarmak durumundaydı. Yıl 1932'ydi. Hiç kimse dikkate almadı ve Down sendromuna neden olan fazladan kromozomun bulunması için, yirmi yedi yıl geçmesi gerekti.
Üniversitede genç bir genetik öğretmeni olduğum zamanlardan benim de gayet iyi hatırladığım, çoğu tıp uzmanının genetiğe karşı bu genel ilgisizliği, kendimizle ilgili en temel gerçekleri -insanlarda kaç kromozom bulunduğu gibi önemli şeyleri- bile saptamanın niçin bu kadar uzun sürdüğünü kısmen açıklıyor.
Bridges'in vardığı doğru sonuç, meyve sineklerinde cinsiyetin sadece X-kromozomu sayısına bağlı olduğuydu. Eğer bir sinekseniz ve çift X-kromozomunuz varsa dişi oluyordunuz. Sadece bir X-kromozomunuz varsa erkek oluyordunuz. Y-kromozomunun olup olmaması çok büyük bir fark yaratmıyordu.
İnsanlarda da X ve Y kromozomları olduğundan, herkes bizde de cinsiyetin aynı şekilde belirlendiğini varsaydı. Ne kadar yanılıyorlardı. Bilim insanlarının bu hatayı düzeltmesi ve insanlarda Y-kromozomunun cinsiyetle ilişkisinin meyve sineklerindekinden çok farklı olduğunu idrak etmesi onlarca yıl aldı.