Fatih Süleyman Solak
@Solomonss
... Genel önyargılar da otorite olarak kullanılabilir. Çünkü birçok insan Aristoteles gibi düşünür: a μεν πολλοις δοκει ταυτα γε είναι φαμεν [Insanların çoğuna doğru görünen doğrudur; ēthiká Nikomácheia, X, 2]: Hatta ne kadar saçma olursa olsun, insanların genel kabul gördüğüne ikna olduklarında benimsemeyecekleri hiçbir görüş yoktur. Örnek teşkil etmesi, eylemlerini olduğu kadar düşüncelerini de etkiler. Sürü lideri nereye giderse onu takip eden koyunlar gibidirler: Ölmek onlar için düşünmekten daha kolaydır. Bir görüşün genel kabul görmesinin onlar için bu kadar önemli olması çok gariptir, oysa fikirlerin hiç yargılanmadan, sadece örneklerin etkisiyle kabul edildiğini kendilerinden yola çıkarak da pekâlâ görebilirlerdi. Ama görmezler, çünkü özfarkındalıkları yoktur. - Yalnızca seçkin insanlar Platon'a katılır: τοισ - πολλοις πολλα δοκει [Çoğunluğun çok fazla görüşü vardır; Devlet, IX, 576c], vulgus'un aklı saçma sapan bir sürü şeyle doludur ve bunları tersine çevirmek çok fazla çaba gerektirir.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Seneca, "Unusquisque mavult credere quam judicare," [Herkes yargıda bulunmaktansa inanmayı tercih eder] der [De vita beata I, 4]; dolayısıyla karşı tarafın saygı duyduğu bir otorite sizden yanaysa haklı çıkmak çocuk oyuncağıdır. Karşımızdakinin bilgi ve yetenekleri ne kadar sınırlıysa onun için o kadar çok sözü sayılır otorite bulunur. Eğer bilgi ve yetenekleri üst düzeyse o zaman onun için ya çok az otorite olur ya da neredeyse hiç bulunmaz. En iyi ihtimalle az bildiği ya da hiç bilmediği bir bilim, sanat ya da zanaatta uzman olan insanları sayar: Bunlara bile şüpheyle yaklaşır. ...
Haklı Çıkma Sanatı, Arthur Schopenhauer’in sağlığında yayımlanmamış, ölümünden sonra notlarından derlenerek okura sunulmuş bir eserdir. Kitap, hakikati bulmaktan ziyade tartışmalarda nasıl “haklı çıkılabileceğini” gösteren 38 farklı retorik ve psikolojik stratejiyi ele alır. Schopenhauer, insanın tartışmalarda çoğu zaman gerçeği değil, egosunu savunduğunu varsayarak yola çıkar ve bu yaklaşımıyla eseri felsefi bir etik metinden çok, insan doğasına dair keskin bir gözlem kitabına dönüştürür. Dil yalın, üslup ironik ve zaman zaman alaycıdır; bu da metni akademik olmaktan ziyade aforizmatik ve pratik bir el kitabı hâline getirir.
Eser, yayımlandıktan sonra özellikle 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında retorik, mantık ve psikolojiyle ilgilenen çevrelerde ilgi görmüştür. Schopenhauer’in insan doğasına dair karamsar yaklaşımı bazı eleştirmenler tarafından gerçekçi ve cesur bulunurken, bazıları tarafından ise aşırı sinik ve etik açıdan sorunlu olarak değerlendirilmiştir. Özellikle Kantçı ve Hegelci düşünürler, eserin “hakikat yerine zaferi” merkeze almasını felsefenin amacına aykırı bulmuştur. Buna rağmen kitap, modern tartışma kültürünü anlamak açısından önemli bir metin olarak kabul edilmiştir.
Haklı Çıkma Sanatı, çoğu zaman yanlış anlaşıldığı gibi bir “manipülasyon rehberi” olmaktan ziyade, tartışmaların nasıl yozlaştığını gösteren teşhir edici bir metindir. Ancak Schopenhauer, bu stratejileri eleştirirken bile onları sistemleştirerek sunar; bu durum, etik bir mesafe koymak isteyen okurlar için sorunlu olabilir. Kitap, insan davranışlarını berrak biçimde teşhis ederken, çözüm ya da ahlaki bir alternatif sunmaktan özellikle kaçınır. Bu yönüyle aydınlatıcı olduğu kadar, bilinçsizce kullanıldığında sığ bir tartışma pratiğini de teşvik edebilir.
Bu inceleme ChatGPT
