Mustafa Kemal, rahatsız edici bir şeydir. Boğuşmak lazımdır. Tehlikelerle sarılmaya göğüs germek lazımdır. Uğultulu ve esrarlı karanlıkların ötesindeki şafakları aramak için, yarlardan, yamaçlardan, kayalardan ve uçurumlardan sıçramak, aşmak lazımdır.
Türkiye'de başarılmaz zorluklardan bahsedenlere gülerim. Gerçekte bu, irade ve şevkin körleşmesinden, bir gayeye ulaşmak heyecanının soğumasından, bilhassa fedakarlık duygusunun bırakılmasından ileri gelen bir usanış, bıkış, bir tevekkül miskinliğini belirtir. Türkiye, daha birkaç nesil, iradeler, şevkler ve fedakarlıklar, kahramanca bir hayat memleketi olmak karakterini muhafaza etmeliydi. Biz enginde demirledik. Açık rüzgarlar ortasında liman sefası sürmek istiyoruz. Dalgalara kızıyoruz.
Mustafa Kemal' in elindeki istiklal sancağını düşürmek için ayaklananlar, sergerdeler, haydutlar, aşiretler, hepsi halife ve şeriat sancağı altında toplanıyordu.