Reklam
Bu kitap, Orta Çağ ve İslam tarihi alanında çalışma yapanlara ilk defa adını duyacakları kaynak kitapları tanıtma noktasında da çok büyük katkı sağlayacaktır. Muhammed Manazir Ahsen, kitabını çok geniş bir kaynakça kullanarak hazırlamıştır. Tabir caizse onun dönemle alakalı görmediği, incelemediği kitap kalmamıştır. Araştırılan konunun tabiatı da bunu gerektirmektedir. Onun ifadesiyle, bir dönemin sosyal hayatı; tarihçileri ve coğrafyacılarının, şairleri ve ediplerinin, atasözü ve hikâye yazarlarının, o dönemin hukuk adamlarının, bürokrat ve memurlarının, biyografi yazarları ve bilim adamlarının yazılarında kendini ifade etmektedir. Bu münasebetle yazar söz konusu eserlerle beraber; adap kitapları, mutfak sanatı el kitapları, avcılık, şahin besleme ve beyefendilik ile ilgili kaynakları da dahil ederek farklı kaynakların karşılaştırmalı güvenilirliğini de dikkate alarak bu orijinal çalışmasını yapmıştır.
Bu çalışma geçmişte Müslüman toplumların ilâhî yaratılışın bir gereği olarak gördükleri farklı din mensuplarına sağladığı hoşgörü ve farklılıkları olduğu gibi kabul etme temel düşüncesiyle Mecûsîler özelinde yaşanmış tarihsel bir tecrübe ve gerçekliği kaynaklar çerçevesinde ortaya koymaya çalışmaktadır. Abbâsîlerin kuruluşundan Moğol istilasına kadar devam eden süreçte Müslümanların diğer din mensupları çerçevesinde Mecûsîlerle yaşadığı tarihi tecrübeyi ele almak aynı zamanda günümüz Mecûsî/Zerdüştî/ Parsî toplum- larının ilgili dönem tarihlerinin ortaya konulması açısından da önemlidir. İslâm hâkimiyeti altında yüzyıllarca yaşayan Mecûsîler, Yahudi ve Hristiyanlara tanınan dinî ve hukukî haklara zimmî konumlarıyla benzer şekilde sahip olmuşlardı. Bu sayede dinlerinin gereklerini yerine getirebilmiş, âteşkedelerini muhafaza edebilmiş, can ve malları İslâm devletinin koruması altında güvenle yaşamışlardı. Dolayısıyla farklı dine mensup olmalarından dolayı baskı görmemişler, asimilasyona uğramamışlar ve
tehcire zorlanmamışlardır. İslâm hukukunun kendilerine sağladığı alan içinde Müslüman toplumla kaynaşmış bir şekilde kendi hayatlarını idame ettirmişlerdir. Hatta özellikle Mecûsîlik için bir rönesans kabul edilen bu dönemde oluşturulan tedvin ve telif edilen çok sayıdaki eser günümüze kadar ulaşmıştır. Dolayısıyla Abbâsîler döneminde Mecûsîler İslâm toplumunun önemli bir dinî ve kültürel parçası olarak varlıklarını sürdürmeye devam etmişlerdir. Günümüz araştırmacıları için belki de bize düşen görev, bu tarihi tecrübeyi tüm dünyaya tanıtmak, farklılıkların kültürel zenginliğin kanıtı olduğunu vurgulamak ve farklılıkları yok sayma yerine hukuk çerçevesinde farklılıkların kendilerini tanımladıkları gibi kabullenmek olduğunu belirtmektir.
Adını Hz. Muhammed'in (s.a.v.) amcası Abbas'tan alan Abbasiler, ilk atalarının adından dolayı Haşimiler olarak da bilinmektedir.
Abbasiler'in yönetimi ele geçirmeleri İslam tarihinin önemli dönüm noktalarından biri olmuştur. Emevîler Dönemi'nin memnuniyetsiz kitleleri tarafından iktidara getirilen Abbasiler, iktidarları dönemindeki uygulamalarıyla dünya tarihini etkilemişlerdir. (...)
Emevîler Dönemi'nde, Arap olmayan toplumlar, Müslümanlığı kabul etseler dahi ikinci sınıf insan muamelesi görüyordu. Mevali denilen bu insanlar, Araplarla eşit haklardan faydalanamıyorlardı. Müslüman olmalarına rağmen, devletin gelirlerinin arttırılması maksadıyla kendilerinden her türlü vergi -hatta gayrimüslimlerin ödedikleri bir vergi olan cizye bile- alınıyordu. Savaşlara piyade olarak katılmalarına karşılık, Arap süvarilerden daha az aylık ve ganimetten de daha az pay alıyorlardı. Emevîler'in eşitsizlik yaratan bu uygulaması sadece Ömer b. Abdülaziz döneminde terk edildi. (...)
