Başlangıçta şaşkınlık ve kaygı vardı. Platon, yerinde bir teşhisle felsefenin şaşkınlığın çocuğu olduğunu söylemiştir. Fakat şaşkınlığın kendisi de bir tanrının adıdır.
Kant'a göre ''hakikat'' ne de olsa görece bir şeydir. Her zaman, beşeri anlama yetimizin belirlediği çerçeveye dayanır. Anlama koşullarının dışında kalan bir dünyanın, yani ''kendinde şeyler'' dünyasının nasıl göründüğü konusunda bilgi sahibi olmamız imkansızdır. Kant'ın bu tezi okurlarının birçoğunda şoka yol açmıştır. Hatta bu tezil ilk ele alanlardan biri olan Heinrich von Kleist için bu, insanın dünya konusunda güveinilir bir oryantasyonu kaybetmesi demektir. Kleist, Mart 1801 tarihli bir mektupta Kant'ın kuramında şu sonuçları çıkarır: ''Bütün insanlarda göz yerine yeşil camlar olsa, baktıkları nesnelerin yeşil oldukları yargısına varmak zorunda kalırlar -ve gözlerinin şeyleri oldukları gibi mi gösterdiğine yoksa şeylere onların kendilerine ait değil de göze ait bir şey mi kattığına asla karar veremezler. Hakikat dediğimiz şeyin hakikaten mi hakikat olduğuna yoksa bize yalnızca öyle göründüğüne karar veremeyiz. Eğer yalnızca öyle görünüyorsa, o zaman burada topladığımız hakikat öldükten sonra artık olmayacaktır -ve mezara kadar bizimle gelecek bir mülk edinme yolundaki bütün çabalar boşunadır.. Tek, en yüce hedefim kayboldu; artık hiçbir hedefim yok.''
Ancak Kant sonraları, kendisini 'dogmatik uykudan' asıl uyandıranın, aydınlanmacı İskoç filozof David Hume olduğunu söylemiştir. Hume için deneyim olmadan bilgi söz konusu değildir. Hatta hiçbir bilginin mutlak biçimde sağlam bir temele dayanmadığını söyleyecek kadar ileri gider.
Rousseau'nun eğitimle ilgili romani Emile'i okumak için Kant, normalde çok katı biçimde düzenlenmiş olan gündelik çalışma hayatına bile ara verir. Newton'un bakışını kozmosa çevirmesine karşılık, Rousseau Kant'ın gözlerini açmış ve insanın yalnızca us ve entelektüellikten ibaret olmadığını düşündüğü doğasını görmesini sağlamıştır.
Yanlışlar her zaman kutsaldır. Onları hiçbir zaman düzeltmeye çalışmayın. Tam tersine, onları rasyonalize edin, bütünüyle anlayın. Bundan sonra onları yüceltmeniz mümkün olacaktır. Geometrik düşünceler ütopyaya eğilimlidir ve ereksiyonları benimsemezler. Bunun yanı sıra geometricilerinki ender olarak kalkar.