İsmail Doğan
@Tatulalar
Göğü Delen Adam – Erich ScheurmannAnlatı-Edebiyat-Roman
“Cihân-ârâ cihân îçindedir ârâyı bilmezler
O mâhîler ki deryâ içredir deryâyı bilmezler”
Hayâlî
Aklıma kitapla ilgili düşünürken bu iki dize geldi. İnsan kendi içinde yaşadığı dünyayı henüz nefes alıp verirken tam olarak anlamaktan, kavramaktan uzak. Nedenleri sonuçları görmekten, anlamın üzerine kafa yormaktan uzak. Çünkü şu anda tatbik etmesi gereken bir eylemle karşı karşıya, yaşamak. Bir balık dersek bu eylemi yüzmek. Yaşadığımız hayatı sorgulamak için son derece yalın şekilde, çıplak gözlerle bakabilmek, ihtiyaç, tüketim, enformasyon gibi modern konuların aslında o kadarda karmaşık olmadığını bize gösteriyor kabile şefi. Kendimizle kurduğumuz ilişkinin yaşadığımız dünya ile de doğrudan ilgili olduğunu anlıyorum. Etrafımızı dolduran onca şeyin anlamlı hale gelmesinin sebeplerinin kökenlerini sorgulattı bana kitap.
Reklam
Deli Dumrul’un Bilinci – M. Bilgin SaydamEdebiyat ve Psikoloji
Kitabın sonuna geldiğimizde ilk bölümdeki özne ve nesne arasındaki ilişkiyi dönüp dönüp tekrar okuma istediği uyandırıyor. Çünkü bu hem kitapla ilgili olarak hem de “çağın ruhu” olarak nitelendirilen meseleyi anlayabilmek adına önemli ben ve biz ile ilgili bir mesele de Jan Assmann’ın kültürel bellek kitabında vardı. Bu kitabı okuduktan sonra ilgili bölümü tekrar gözden geçirdim. Özelde Deli Dumrul anlatısı ele alınsa da kitabın ortaya attığı fikirler, yorumbilimsel yaklaşım pek çok farklı konu üzerine bir araştırmacı için bir yol açıyor. Fuzuli Bayat’ın Türk Mitolojik Sistemi kitabında dikotomik olarak ikiye ayrılan bir yapıdan bahsediyordu mitolojik dünya ile ilgili. Kitapta da bunun yer bulması, anacıl ve babacıl’ı bu düalist yaklaşım içinde ele alması şimdiye kadar okuduğum alanla ilgili ilgili kitapların farklı konuları ele almalarına rağmen kesişim kümelerinin insanın doğasına kadar gitmesini, tıpkı bir filmin flasbek sahneleri gibi keyifle öğrendim ve gözümde canlandırmaya çalışarak izledim.
Bilimsel Bir Kültür Teorisi – Bronislaw MalinowskiBilim
Kitabın sonuç bölümünde “örgütlü faaliyetlerin doğal bir şekilde soyutlanarak kültürel olguların incelenip incelenemeyeceğine dair kapsamlı ve belirli bir çözüme hala ihtiyaç duymaktayız, diyor Malinowski. Bu bana Fuzuli Bayat’ın Köroğlu Destanı kitabında Köroğlu’nun geniş bir sahaya yayılması ve farklı grupların farklı dillerde yüzyıllar boyunca farklı inanç sistemlerinden etkilenmesi neticesinde üzerinde tek bir yöntemle, kuramla çalışmasının mümkün olmayacağını, mutlaka doğru şekilde uygulanan kuramların iyi veriler sunacağı fakat konunun yine mutlaka eksik kalacağını söylemişti. Bir antropoloğun kültür ile ilgili bir teori hakkında bunu söylemesi de oldukça doğal. Kitabı oldukça önemseyerek okudum. Pek çok not aldım fakat kitabın yoğunluğu, anlatının örüntüsü alıntılar yapmama izin vermedi. Çünkü her bir cümle bir sonraki ile ilişik ve hüküm veren cümlelerdi. Birini ayırmak bütün metnin anlamından koparmak olacaktı ve tek bir cümleyi bile açıklamak için bütün bir bölümü anlatmak gerekirdi sanırım. Öyle yoğun bir anlatım gördüm.
Türklerin Şeytani Masalları – Seçkin SarpkayaAraştırma-İnceleme
Türk kültür belleğinde var olan demonların mahiyetini, işlevlerini, tarihsel arka planlarını anlatması bakımından oldukça değerli bir eser. Ön sözünde Ekici’nin de belirttiği gibi alanda demonik varlıklar üzerine yapılmış ilk çalışma olması da bu çalışmayı ayrı bir yere taşımız. Kültürün içinde korkunun tezahürü olarak simgesel şekilde sözlü kültür ürünlerine yansımanın tespit edilmesi, mitik tasavvurun çizilmesi açısından önemli. Masallar ve efsanelerdeki ortak sekiz demonun olması ve efsanelerdeki domonik varlığın çeşitlilik göstermesi de üzerinde düşünülebilir bir konu olarak karşımıza çıkıyor. Toplumun korktuğu, ayıpladığı bilmediği gizemli varlığı ötekileştirmesi üzerine duruyor yazar. Bu ötekileştirmeyi insanlar üzerinden değil demonlar üzerinden yapar diyerek demonları, kötülüğü bu dünyaya ait değilmiş gibi düşünüp dünyadan ayrıştırma yaparlar diyor. Burası oldukça ilgi çekici gözüktü bana. Çünkü mitik dünya tasavvuru açısından yaratılışın başından beri var olan demonları kosmosa almama gibi bir durum meydana gelmiş. Bilinç altında bu eylemin olması bir dikotomi meydana getirmektedir. Çalışmanın varlığı ile birlikte de pek çok yeni çalışmanın ve sektörel çalışmanın kaynağı olması iddiası da oldukça güzel. Umarım daha çok çalışma olur ve bizler de bunları tüketiriz.
Masallar ve Toplumsa Cinsiyet – Melek Özlem SezerToplumsal Cinsiyet
Özünel’in Masal Mekânında Kadın Olmak kitabı da Tolkien’den alıntı ile başlıyordu. Bu alıntı şöyle: “Periler Diyarı tehlikeli bir ülkedir ve bu diyarda ihtiyatsızlar için tuzaklar, fazla cesurlar için de zindanlar vardır.” Bölüm girişlerinde bulunan bu gibi alıntılar okunacak olan metin için bir hazırlık bir ip ucu verir bizlere. Kitabı tamamen okuyunca bu alıntının kitabın tamamıyla ilgili olduğunu anladım. İçeriye adım attıktan sonra karşımıza yazarın çıkardığı şeyler bazen korkutucu oldu benim için. Kendi arzularımı ve kadın erkek ilişkilerimdeki konumlanmam iletişim biçimim hatta tek başıma bir başkasını düşünürken neyi nasıl düşündüğümü, içinde bulunduğum toplumun ahlaki yapımın nasıl beslendiğini düşündüm. Bu açıdan oldukça ufuk açıcı bir kitap oldu benim için. Kitabı okuyup da empati kurmayan bir kimse var mıdır bilmiyorum. Bir kadın olarak bu kitabı okumak da isterdim açıkçası. Yaşamın bize getirmiş olduğu modern çağ, geleneksel kültürümüzün yüklemelerini, insani temel arzularımızı ve düşünme biçimimizi pek de dönüştürememiş gibi geliyor bana. Bir sözlü kültür ürünü olan masalın bu denli bir okumasının ne kadar değerli olduğunu bu kitapla birlikte yeniden öğrenmek oldukça besleyici bir deneyim.
Reklam