Ümid
@Ubermmensch
accountant
30 okur puanı
Aralık 2020 tarihinde katıldı
open.substack.com/pub/midmrsli/p/...
Sahip Olmak: Özgürlük mü, Teslimiyet mi?
———
Hayatın içinden bir davranış var ki, üzerine çok da düşünmeden kabulleniyoruz: sahip olmak.
Bir şeyi elde etmek, ona sahip çıkmak, onu kendimize ait kılmak… Bunlar ilk bakışta doğal ve hatta özgür bir tercih gibi görünür.
Ama biraz derinleştiğimizde fark ederiz ki, sahip olmak dediğimiz şey çoğu zaman bizim özgür irademizle doğmuş bir seçim değil; aksine, sistemin, toplumun, hatta korkularımızın bize dayattığı bir alışkanlıktır.
Çünkü bir şeye sahip olduğumuz an, onunla birlikte farkında bile olmadan birtakım yükleri de sırtlanmış oluruz: onu korumak, onun bozulmamasını sağlamak, “boşuna alınmadığını” kanıtlamak…
Ve sanki o şey var oldukça biz de daha “tam” bir bireyizdir.
Sahip olduklarımızı yalnızca kullanmakla kalmayız; onları bir kimlik olarak taşırız. Ve bir süre sonra, sahip olduklarımız bizim neye dönüştüğümüzü belirlemeye başlar.
Örneğin bir bilgisayar satın aldığımızda artık yalnızca bir araç değil, bir tür kimlik de edinmiş oluruz.
Onu verimli kullanmalıyız, üretken olmalıyız, “o kadar para verdiğimize değmeli”dir. Aksi halde toplumun diline düşeriz: “Tembel”, “boşuna almış”, “değerlendiremiyor”…
Bu noktada, sahip olma arzumuzun ne kadar özgür olduğunu tekrar sormalıyız.
Çünkü çoğu zaman biz istemeden önce istememiz gerektiği çoktan öğretilmiştir.
Toplum bizden yalnızca sahip olmamızı istemez; aynı zamanda sahip olduklarımızla kendimizi tanımlamamızı bekler.
Ve böylece kişi yavaş yavaş kendi iradesini, düşüncesini, hatta benliğini, sahip olduklarının akışına bırakır.
Artık kendini, kendisi olarak değil; sahip olduklarıyla birlikte anlamlandırmaya başlar.
Bu noktada farklı olmak arzusu, giderek aynılaşmaya,
Reklam
İnsan bu, su misali, kıvrım kıvrım akar ya;
Bir yanda akan benim, öbür yanda Sakarya.
Su iner yokuşlardan, hep basamak basamak;
Benimse alın yazım, yokuşlarda susamak.
Her şey akar, su, tarih, yıldız, insan ve fikir;
Oluklar çift; birinden nur akar; birinden kir.
Akışta demetlenmiş, büyük, küçük, kâinat;
Şu çıkan buluta bak, bu inen suya inat!
“Ardından gittiğim geçmişte umutların ve boş arzunun;
şimdi gözlerimin önünde aydınlık bir ayna var,
orada görüyorum kendimi ve hatalarımı;
ve elimden geldiğince hazırlıyorum kendimi sona,
düşünüp kısa ömrümü: Daha dün
bir çocuktum ve şimdi yaşlı.”
Mən bu həyatı fədakarcasına sevirəm və elə hey ondan danışmaq istəyirəm: o,taleyimə görə-insan taleyinə görə fəxarət hissi keçirməyimi təlqin edir.Hərçənd mənə dəfələrlə söyləyiblər:burada fəxr ediləsi heçnə yoxdur.Xeyr,var:bu günəşlə,dənizlə,gənclik hərarəti ilə döyünən ürəyimlə,duzlu bədənimlə,mənzərəsinin sarı və göy çalarlarında zərifliklə əzəmətin bir araya gəldiyi ucsuz-bucaqsız genişliklə.Bütün bunları qazanmaq-var gücümü bax buna sərf etməliyəm.Burada heçnə özüm olmağa maneəçilik törətmir,mən heç nədən üz döndərmirəm və heç bir maska taxmıram:səbirlə öyrənmək və yaşamaq mənə kifayət edir.
Ay Baba, salma qalmağal, cövrü cəfadan əl götür!
Dəng eləmə cəmaəti, cəbrü əzadan əl götür!
Sən kimi çoxları gəlib, bənd eləyib cəmaəti,
Hamısının çərən-pərən, boş danışıqdır adəti.
Xalqa ziyan verib hamı, zaid edib şəqavəti;
Boş yerə yorma ağzını, dadü nəvadan əl götür,
Ay Baba, salma qalmağal, cövrü cəfadan əl götür!
Bir kərə qan bu mətləbi xalqa ziyan verirsiniz,
Molla gedir yemək üçün, siz ona yan verirsiniz.
Biri bir iş görən kimi siz tez azan verirsiniz;
Bu gözəl iş deyil, balam, molla, yavadan əl götür,
Ay Baba, salma qalmağal, cövrü cəfadan əl götür!
İş o deyil bacarmayır Fatma ev içrə xidməti,
Ondadır iş ki, Maryanın var bacısı, məlahəti,
Heç kəs anlamır işin var belə gizli hikməti;
Barı sən anla, ay Baba, bu ürəfadan əl götür,
Anladın indi mətləbi, cövrü cəfadan əl götür!
İntelligentlər hamısı qılmayır öz namazını,
Bilməyir öz şəriətin, tammayır da qazını
Xalqa nə var ki, ay Baba, yırtır o öz boğazını;
Bunlara bir nəsihət et, dadü nəvadan əl götür,
Canına yazığın gəlib cövrü cəfadan əl götür!