Dikkatimizi vereceğimiz şeyi seçeceğiz, Seçme kelimesi Arapçada “iğhtiyar” kelimesinden geliyor. Kelime
kökü “hayır”dır. Yani içindeki hayrı görüp karar vermektir. Hangisine yönelmem hayırlıdır? Dikkatini dağıtan birey tercih yapamaz, manevi tembellik, atalet haline girerken dikkat vermek seni bilişsel düzeye çeken bir eylem oluyor. Öbür türlü sürüklenip gidiyorsun, bu tercih bizi imana götürüyor. Ölümü düşünmek
hayırlı olanı tercih etmeyi sağlıyor.
İmamı Kuşeyri’nin risalesinde “el vakt” kelimesi, hikmet sahibi olan kimseler göre dikkat somut kavram değildir, daha çok hayali bir kavramdır ama çok önemli kavramlarında belirleyicisidir. “İnsan sahip olduğu tek zamanın içinde bulunduğu an olduğunu bilene kadar asla sukünet bulamayacaktır.” Ve bu şekilde bir
öneri getiriyor Kuşeyri. Ne geçmiş ne gelecek, anda kalmak kişi için kurtarıcı bir hale geliyor. “Eğer anda dünyada isen sen dünyadasın eğer ahirette isen sen ahirettesin, sen hüzündeysen sen hüzünsün.”
Zaman aslında insanın kendi deneyimidir, çok sübjektif bir kavramdır zaman aslında. Soyuttur, ölçülemez, kimi için uzan kimi için kısacık.
“Zaman keskin bir kılıçtır. Sen onu kesip öldürmezsen o seni kesip öldürür.”
-İmam Şafii
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Dikkat edeceğim şeyin zamanını ayarlamam gerekiyor. Zaman kavramı da çok farklı bir kavram. Modern
zihniyet saat üzerine duruyor. İnsan eylemlerini saati gerçekleştirdiğini söylüyor. Ama aslında bizim
odaklanmak istediğimiz şey “vakt” zaman dediğimiz kavram. Dikkatimizi sürükleyen şey saatimizden daha
ziyade vaktimizi sürüklemiş oluyor. Aradaki fark, saat denilen şey somut bir kavram, sayılabilir bir şeyken
vakt dediğim şey zaman dediğim şey artık beni içine alıp benimle tanımlanmış bir şey. Çünkü bizim aslında
hedefimiz saati kurtarmak değil, vakti kurtarmak. Saati kurtaramayabilirsiniz, saatlerinizi alabilir bir şey
bunda bir sıkıntı yoktur ama vaktinizi alıyor olması, kişiliğinizi de karakterinizde geleceğinizi hayatın
anlamını da içine alıyor demektir. Biz dikkatimizi verdiğimiz şeyin, saatimizi kaybettirmesinden değil de
vaktimizi kaybettirmesinden korkuyoruz. İnsanlar vakitten ziyade saate geçtiğinde daha az ölümdenkonuşmaya başladı. Vakit dediğim zaman içine hayatı, ölümü, anlamı katıyorum. Ölüm tadına varılacak bir
şeydir. Ölümü hatırlamak bize verilen o kadar lezzetli bir şey ki. “Bütün insanlar ölümü tadacaktır.” Derken
orada bir zevklendirme söz konusu. Nasıl bir zevklendirme? Şuanda da o zevki tadıyoruz, neden? Çünkü
ölümü hatırladığımda zamanın ne kadar özel bir şey olduğunu, çok kıymetli olduğunun tekrar farkına
varıyorum ve dikkatimi ona göre yönlendiriyorum. O yüzden ölüm aslında çorbanın tuzu. O kadar anlam
veriyor ki her şeye anlam veriyor ölüm o yüzden korkulacak bir şey değil ölüm. Üzerine düşünülecek güzel
görülecek bir şey. Hayatın anlamı tadı tuzu ölüm. Ölüm anlam veriyor. Zamana da anlam veriyor
Motivasyon içerisine ölümü katmazsanız mümkün değil motive olamazsınız. Çünkü bir sürü şey alı
koyacaktır sizi motive olmaktan. Ölümü koymanız gerekiyor
Tanrısını hevesi edinen ve Allah'ın durumunu bilerek kendisini şaşırttığı, kulağını ve kalbini
mühürleyip gözüne de perde çektiği kimseye şimdi bir baksana! Artık onu Allah'tan sonra kim yola
getirebilir. Hala düşünmez misiniz? (Casiye-23)
Nefsine dikkat verince, onu kendi merkezine alınca diğer bütün her şeyden dikkati çekince kulak kalp
mühürlendi. Aslında bu doğal bir süreç. Allahu Teala bunu yapıyor ama oraya doğru insan zaten geliyor.
Çünkü bir şeye dikkat edince diğer şeylere dikkatimiz kapanmış oluyor. Sadece dikkatini verdiğin şeyi teyit
edici olan algıda seçicilikle karşılaşıyoruz burada. Neye dikkatini yöneldiysen ona dair şeyleri zihnin
seçmeye başlıyor.
Her bir bilgi zihnimizde bir değişikliğe yol açar ve geriye dönülmez bir değişimdir bu. O yüzden o
bilginin beni artık sürükleyip götüreceği bir yer var. O yüzden dikkatimi nereye vereceğim bu noktada çok
önemli, çünkü beni ondan sonraki sürükleyeceği yer kulağımın kalbimin mühürleneceği bir yere götürebilir.
Ne ile ilgileniyorsak, etrafımıza onlar düşüyor. Onlar mı düşüyor yoksa biz onları fark mı etmeye
başlıyoruz? İkinci soru daha gerçekçi. Aslında hep yaşamımızda önümüze bir şeyler çıkıyor. “Hep benim
önüme çıkıyor böyle şeyler” Hayır ona doğru dikkatimizi yönlendirdiğimizde algıda seçicilik oluşuyor ve
ben artık hep ona dair bir şeyleri etrafta tercih etmeye başlıyorum. “Bana hep böyle insanlar geliyor” Çünkü
ona doğru yönelmiş oluyorsun ve onları seçiyorsun ama diğeri farklı şekilde seçiyor etrafındaki olayları.
Casiye 23 ayettine baktığımızda, Aslında Allahın insanı bir bilgi üzerine yoldan çıkmasına izin veriyor.
Çünkü insan ilk ona baktı dikkatini verdi, tercih etti ona odaklandı, sürüklenmeye başladı. Bilgisiz bir
şekilde oraya sürüklenip gitmedin. Bu bilgin üzerine Allahu Teala sapıtmana izin
“Kim bütün dertlerini bir tek dert haline getirirse (yalnız ahireti düşünürse), onun dünyevi
uhrevi dertlerini / sıkıntılarını gidermeye Allah kâfidir. Kimin dertleri, dalbudak salmışsa,
Allah onun dünyanın hangi vadide helak olacağına aldırış etmez.” (Hakim, 7934; Beyhaki,
Şuabu’l-İman, 1744)
O yüzden ihtimam gösterdiğiniz şeyi özenle tercih etmek gerekiyor. Her an tercih ediyoruz. Her an
dikkatimizi neye yönlendireceğimizi tercih ediyoruz.
Dikkat ettiğim şey zihnimi meşgul etmeye başlar ve bir uyku haline sokar.