Baba bana hep, günahın tek olduğunu söyledi: hırsızlık. Diğer bütün günahlar, onun türevleriydi. Birini öldürürsen, bir hayatı çalmış olursun… Yalan söylersen, birinin doğruya ulaşma hakkını çalmış olursun.
Bir insan nə zaman öz içindəki işığı itirər?
Yağış yağır. Qaranlıq şəhər susur. Ölü cəsədlərlə dolu bir qapının altında bir adam dayanıb. Üşüyür, qorxur, aclıqdan, səssizlikdən, yoxsulluqdan, və ən çox da... özündən qorxur. Bəli, "Rosomon" adlı bu hekayədə qətl yoxdur. Amma ölüm var. Ümidsizliyin öldürdüyü bir insan var. Vicdanın çökdüyü anın sükutu var.
Bəzən qətl təkcə qan axıdaraq olmur. Bəzən insan öz içindəki mənliyi öldürür. Əxlaq dedikləri şey var ha, bəzən o da bir tikə çörəyə satılır. Kim deyib əxlaq bahalıdır? Ucuzdur. Çox ucuz. Əgər insan küncə sıxılsa, seçim qalmasa, içinə qaranlıq dolubsa – satmaq çox asan olur hər şeyi.
Bax, bu hekayədəki kişi də bir zamanlar dürüst idi. Ola bilər. Amma artıq deyil. Nə dəyişdi? Yaşamaq istəyi – "qorxu" – və aclıq. Bu üçü birləşəndə insan nə qatilə, nə oğruya çevrilir... bir canlı kölgəyə çevrilir. Öz içində səssizcə ölən bir adama...
Yuxarıda qadın ölü bədənlərin saçlarını yolur. Niyə? Saçları götürüb satacaq. Pul qazanacaq. Bəs bu günahdırmı? Hə. Amma bəs yaşamaq? Onun günahı yoxdurmu?
Heç kim doğulanda oğru doğulmur. Heç kim cinayətə meylli gəlmir bu dünyaya. Sadəcə həyat insanı "məcbur" edər. Amma bax gör: bu "məcbur" deyilən bəhanə vicdanını itirmiş insanların ən sevdiyi sözdür.
Məncə bu hekayə qətl haqqında deyil. "Rashomon" insanın içindəki öldürülən əxlaqın hekayəsidir. Sükutla öldürülən, susaraq basdırılan vicdanın.
Ən pisi də bilirsən nədir?
Kənardan baxsan, heç nə baş verməyib kimi görünür. Heç kim ölməyib. Qan axmayıb. Amma içimizdə... çox şey ölüb.
Bu hekayəni oxuyanda özümə verdiyim sual budur: Əgər mən də o kişi kimi o darvazanın altında olsaydım, mən nə edərdim?
Və cavab məni qorxudur...
Rashomon bir hekayə deyil. Rashomon hərimizin içindəki qaranlığa qoyulan güzgüdür. Bax, bəlkə də buna görə bu