Emin Gedik
@Walhalla
Şu anda okuduğu kitaplar
TiranAlıntı
(...) Yunancasıyla tyrannos, iktidarı mevcut yasal düzenlemelerin dışında, ona aykırı bir biçimde ele geçirmiş ya da böyle ele geçirilmiş bir yönetimi devralmış kimseleri nitelemektedir.(...) Tiranlık her ne kadar fazlasıyla kişisel bir vurgu içerse de esasta toplumsal dayanaklarından bağımsız bir biçimde düşünülemez. Örneğin bazen zengin toprak sahipleri tiranlığı desteklerken bazen tam tersine, topraksız köylüler tiranlık rejiminin başlıca savunucusu olmuştur. Kimileyin de tiranlık rejimleri dış siyasal aktörlerce polislerin başında özel olarak tutulmuştur.(...) Tiranlığın zalimane yönetim anlamı giderek öne çıktığı için, siyasal bir küfür olarak kullanımına sıklıkla rastlanır. Örneğin demokratik rejimlerin düşmanları için demokrasi, cahil kalabalıkların tiranlığından ya da kalabalıkları demagojiyle çekip çeviren kurnazların tiranlığından başka bir şey değildir.(...)
Reklam
Atina ve SpartaAntik Çağ
Pers saldırılarına karşı kurulan Attik-Delos Deniz Birliği'yle bölgede en önemli güç odağı olmaya çalışan ve emperyal amaçlar gütmekten de çekinmeyen Atina polisi, en sonunda Sparta'yı karşısında bulmuştur. Atina ve Sparta arasındaki Peloponnesos Savaşı 431 yılında başlar ve kısa aralıklarla 27 yıl sürer. 404 yılında Sparta, Atina karşısında kesin olarak galip gelir. Ama bu galibiyet
Sparta'ya yaramayacaktır. Çünkü gerek savaş süresince ve gerekse kazandığı zaferden sonra Sparta dışa açılmış, en önemlisi sade ve yalın yaşamını ciddi bir biçimde tehdit eden önemli bir zenginliğin üstüne konmuştur. Bu da asketik ilkelere dayalı Sparta düzeninin çoküşünü beraberinde getirmiştir. Peloponnesos zaferinin üstünden çok geçmeden Sparta, yine kendisi gibi Dor kökenli bir kabile devleti olan Thebai'ye, 371 yılında yenilecek ve bir daha da eski güçlü ko-
numuna hiçbir zaman kavuşamayacaktır. Öyle ki uzun bir savaş sonunda Atina'yı deviren Sparta'da toplam spartiat sayısı artık yedi yüz kadardır ve toprakların büyük bir bölümü yalnızca yüz kişinin elinde toplanmıştır. Sparta'da bundan sonra da çeşitli reformlar gerçekleştirilmeye çalışılacak ama hemen hiçbiri Sparta'yı eski günlerine döndürmeyi başaramayacaktır.
Böylece soydaşlar ve akranlar arasındaki eşitliği, büyük bir eşitsizlik üzerine inşa eden Sparta, askeri örgütlenmesi sayesinde, bu büyük eşitsizliği yeniden üretebildiği ölçüde ayakta kalmayı başarmış ama bütün askeri
yeteneğine karşın, bu eşitsizliğin, polisi içeriden kemiren spartiat eşitsizliğine dönüşmesini de önleyememiştir. Böylece Platon dahil kimi Yunan düşünürlerine esin kaynağı olan, ütopyacı özlemlerin en önemli örneklerinden biri kabul edilen Sparta tozlu raflarda yerini alırken Atina, tersine, hiç dinmeyen iç karışıklıklarıyla o rafa hiç kaldırılmayacak,
Spartada EğitimAntik Çağ
Eğitim konusunda Sparta oldukça eşitlikçi bir görünüm çizer. Kız ve erkek çocuklar arasında eğitim açısından herhangi bir fark gözetilmez. Kızların eğitimi de esasta bedensel ağırlıklıdır ve onlar da diğerleri gibi, çıplak ya da yarı çıplak sert bir eğitim sürecine tâbi tutulurlardı. Ancak kuşkusuz, burada gözetilen amaçlar bakımından bir farklılık olduğu da gözden kaçınılmamalı. Kız çocuklarının eğitiminin asıl amacı, Sparta'ya layık gürbüz erkek çocuklar doğurabilmeleri için bedenlerinin güçlendirilmesidir. On dört yaşına gelen çocuklar yetişkinlerin yanında ordugâha katılıp savaşı izlerlerdi. Eğitimin bir diğer
kısmı da krypteia denilen bir tür komanda eğitimidir. Yine Plutarkhos' a göre, gençler yanlarında kamaları ve tayınları dışında hiçbir şey olmadan farklı yönlere, kırlara gönderilir; bunlar gündüz saklanır, gece ise özellikle fiziksel olarak öne çıkan ve tehdit oluşturabilecek helotları öldürürlerdi. Eğitimin bu karakteri gereği, çoğu kaynak krypteiayı bir tür gizli polis faaliyeti olarak değerlendirmiştir.
