Yakup Coşkunoğlu
@YakupTimur
Babası I. Yezîd tarafından veliaht tayin edilen II. Muâviye, 14 Rebîülevvel 64’te (11 Kasım 683) tahta çıktı. Bu sırada ülkede büyük bir karışıklık yaşanıyordu. I. Yezîd’in ölüm haberini duyan Abdullah b. Zübeyr, Mekke’de halifeliğini ilân ederek biat almaya başladı ve Irak ve Mısır’ın kendisine katılmasının ardından hâkimiyet alanını kısa sürede genişletti.
Öte yandan diğer vilâyetlerde de itaatsizlikler ortaya çıkmıştı. Valilerden Selm b. Ziyâd Horasan’da, Ubeydullah b. Ziyâd ise Basra’da kendileri adına biat alıyordu. Bu zor şartlarla karşılaşan ve henüz yirmi yaşlarında olan II. Muâviye’nin hilâfeti çok kısa sürdü. Kaynaklarda onun halifelik süresi yirmi gün ile dört ay arasında gösterilmektedir. Ayrıca halifelik günlerini hasta vaziyette Hadrâ sarayında geçirdiği ve halkın huzuruna çıkamadığı, devletin idaresini ve imamlık görevini müşaviri Dahhâk b. Kays’a bıraktığı belirtilmektedir.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
I. Yezîd, 14 Rebîülevvel 64 (11 Kasım 683) tarihinde öldü ve Dımaşk’ta Bâbüssagîr Mezarlığı’na defnedildi. Kaynaklarda onun devlet ricalini kendi başlarına bırakarak zamanını daha ziyade şair ve mûsikişinaslarla birlikte oyun ve eğlence meclislerinde geçirdiği bildirilmektedir. Döneminde yaşanan ve etkileri günümüze kadar gelen Kerbelâ Vakası, Harre Savaşı ve Mekke kuşatması gibi icraatları yüzünden müslümanların hâfızasında İslâm tarihinin en kötü isimlerinden biri olarak yer etmiştir.
Yezîd devrinde vuku bulan olaylar sebebiyle yaşanan iç huzursuzluk, Hâricî hareketi de etkiledi. Hâricîler liderleri Nâfi‘ b. Ezrak’ın teklifiyle bir ara Abdullah b. Zübeyr’in hilâfet davasına yardımcı oldular ve Mekke’yi kuşatan Emevî ordusuna karşı onun safında savaştılar. Ancak Yezîd’in ölümünden sonra, Hulefâ-yı Râşidîn hakkında kendileri gibi düşünmeyen İbn Zübeyr’den ayrıldılar. Bir kısmı Basra’ya, bir kısmı Yemâme’ye gitti. Onların Yezîd zamanında Yemâme, Hadramut, Yemen, Tâif ve Bahreyn’de çıkardıkları isyanlar bastırıldı.
5. Mekke Muhasarası / Abdullah b. Zübeyr’in Kuşatılması
Kerbelâ Vakası’nın ardından muhalefetin tek lideri haline gelen Abdullah b. Zübeyr Mekke’de gizlice biat almaya başlamış, Mekke valisinin halka namaz kıldırmasına da engel olmuştu. Bu sırada Medine’den kendisine karşı gönderilen orduyu Mekke yakınlarındaki savaşta hezimete uğrattı (61/681). Onunla mücadeleden çekinen Mekke valisi de onun faaliyetlerine göz yummak zorunda kalmıştı.
Harre Vakası’nın ardından Medineliler’in Yezîd’e biatını yenileyen Müslim b. Ukbe, asıl hedefi olan Abdullah b. Zübeyr’in üzerine gitmek için ordusunun başında Mekke’ye yöneldi. Ancak yolda ağır bir hastalığa yakalanınca kumandanlığı Yezîd’in önceden vermiş olduğu emir doğrultusunda Husayn b. Nümeyr es-Sekûnî’ye devretti ve bir süre sonra öldü.
Husayn b. Nümeyr ordusuyla Mekke önlerine gelerek şehri kuşattı. Tepelere yerleştirdiği mancınıklarla şehri taş yağmuruna tutarak, Kâbe’nin yakınında karargâh kuran Abdullah b. Zübeyr ve taraftarlarına çok zor anlar yaşattı. Mancınıklarla atılan taşlar ve bu sırada çıkan yangın yüzünden Kâbe tahribata uğramıştı. Bu sırada Necde b. Âmir el-Hanefî liderliğindeki Hâricîler de İbn Zübeyr’in yanında Mekke savunmasına katılmışlardı. Bu kuşatma Yezîd’in ölüm haberinin Mekke’ye ulaşmasına kadar (1 Rebîülâhir 64 / 27 Kasım 683) altmış dört gün devam etti. Mekke halkı iki ay boyunca çok sıkıntılı günler geçirmişti. Onları bu sıkıntıdan Yezîd’in ölüm haberi kurtardı. Dımaşk’tan gelen bu haber üzerine Husayn b. Nümeyr kuşatmayı kaldırdı ve ordusuyla Suriye’ye hareket etti. Abdullah b. Zübeyr ise bu sonucu kendisi lehine değerlendirerek, Mekke’de “emîrü’l-mü’minîn” unvanıyla halifeliğini ilân etti (64 / 683). Bu arada bazı kısımları yıkılan Kâbe duvarlarının kalan kısımlarını da yıktırıp binayı Hz. İbrâhim’in
Müslim b. Ukbe, savaşın ertesi günü Medineliler’den Yezîd için biat aldı. Medine’de kısa bir süre kaldıktan sonra Mekke’ye gitmek üzere yola çıktı. İslâm tarihinin en üzücü olaylarından sayılan ve Yezîd’e karşı nefreti daha da arttıran Harre Vakası, Emevîler’in siyasî hayatları boyunca yaptıkları veliahtlık ihdası, Kerbelâ Vakası ve Mekke kuşatmaları gibi büyük hatalardan biri olarak tarihe geçmiştir.