Toplumumuzu, uzlaşmaz iki kitle halinde karşı karşıya getiren derin anlaşmazlığın, felaketli sonuçlar getirebileceğini daima hatırda tutarak karşıtlığı çözmek, uzlaşma yollarını bulmak zorundayız.
Yurdun geleceği için iki taraf da bağnaz uzlaşmaz tavrından kurtulmak zorundadır.
En büyük başarısı da, çok sık aydınlık düşmanlığı ve yobazlıkla suçlanan birinden hiç beklenmeyecek bir alandaydı; maarif. Abdülhamid, imparatorluktaki okulların gelişmesi yönünde en büyük çabayı harcamış sultanlardan biriydi .
Tarihçilerin yıllardır inceledikleri Yıldız arşivleri derinlemesine tarandığında , sultanın çeşitli kurumlarda; adalette, orduda, maarifte ıslahat yapabilmek için ne denli büyük çabalar harcadığını ortaya koyar.