Çoğu zaman İslâm şehrinin plansız bir biçimde, kendiliğinden meydana geldiği ve nüfusunun yalnızca “ şekilsiz bir yığın” olduğu ileri sürülmüştür. Temelde İslâm geleneğini takip ettiğini bildiğimiz Osmanlı pratiği, bu kanaate meydan okumaktadır. İstanbul’un şehir yapısı, Osmanlılar’ın İstanbul’dan önce kurdukları yahut yeniden tanzim ettikleri diğer şehirlerde olduğu gibi , Sultanın kontrolündeki geleneksek bir tanzim biçimine bağlı kalmıştır .