Dünya Ruhu: Öyleyse senin bütün didinip durmaları
nın ve ıstıraplarının amacı budur; sen bunun için varsın,
nasıl ki diğer bütün her şey bunun için varsa.
İlk varsayıma göre insan soyu Yaratıcıya karşı acı
bir suçlama haline gelip dokunaklı alayın malzemesini
teşkil ederken, ikinci izah tarzına göre bunlar kendi ger
çek tabiatımızın ve irademizin bir mahkûmiyeti, bizim
kibrimizi kırmak için tasarlanmış bir suçlama olarak gö
rünür. Çünkü bunlar sefih ataların soylu olarak bizim
dünyaya zaten günahla yüklü olarak geldiğimiz ve ancak bu günahı tazmin etmek için sürekli çırpınıp çabalamamız gerektiğinden ötürü hayatımızın böylesine sefil ve akıbetimizin de ölüm olduğu görüşüne götürür.
Fakat dünyayı her şeyi bilen, iyiliği her şeyi kuşatmış,
ayrıca her şeye kadir bir Varlığın başarılı eseri olduğu
yolunda izah etme tarzı, bir taraftan dünyayı dolduran
ıstırap ve sefalet, diğer taraftan bu dünyada var olan en
kusursuz şeyin, yani insanın bile aşikâr illetlerle malul
ve o kusursuzluğun bozuk, gülünç bir taklidi olması nedeniyle inanmayı imkânsız kılacak derecede çelişkilidir.
Gerçeği söylemekten başka bir derdim olmadığı için,
zannederim bana felsefemin rahat ve huzur vermekten
uzak, soğuk, neşesiz bir şey olduğu söylenecektir, oysa
insanlar Tanrı'nın her şeyi tam olması gerektiği gibi yarattığını duymak istiyorlar. Siz kiliselerinize gidin ve biz
filozofları rahat bırakın! Ve ne olursa olsun onlardan öğ
retilerini kendi kalıbınıza göre kesip biçmelerini istemeyin.