İ nsanların aptallığı en önemli tarihsel etmenlerden biri ama biz genellikle bunu hesaba katmama eğilimindeyiz. Siyasetçiler, generaller ve akademisyenler dünyaya her hamlenin özenle düşünülmüş mantıklı hesaplar
doğrultusunda oynandığı bir satranç oyunu muamelesi yapıyorlar. Bu bir
ölçüde doğru. Gerçek anlamda deli olan ve piyonlarla atları gelişigüzel oynatan pek az lider vardır tarihte. General Tojo, Saddam Hüseyin ve Kim Jongil'in yaptıkları hamlelere dair mantıklı gerekçeleri vardı. Sorun şu ki dünya
bir satranç tahtasından çok daha karmaşık ve insan aklı bu karmaşık yapıyı
gerçekten anlamaya muktedir değil. O yüzden mantıklı liderler bile sık sık
son derece aptalca şeyler yapabiliyorlar.
Maalesef 21. yüzyılda savaş kazanç sağlamayan bir iş olmayı sürdürse de bu
durum mutlak barışın garantisi değil. İnsanların aptallığını hiç küçümsememek gerek. İnsanlar hem bireysel hem de toplumsal düzeyde kendilerine
zarar verecek eylemlerde bulunmaya meyillidir.
O yüzden belki de savaş tehditleri ve düşmanca hislerin kol gezdiği dünyada barışı en iyi şekilde garanti edecek şey, belli başlı güç odaklarının yeni
koşullar altında savaşta nasıl başarı yakalayacaklarından bihaber olmasıdır.
Cengiz Han ya da Jül Sezar yabancı ülkeleri tereddüt etmeden istila etmiş
ti ama günümüzde Erdoğan, Modi ve Netanyahu gibi milliyetçi liderler üst
perdeden konuşsalar da gerçekten savaş çıkarmak konusunda oldukça ihtiyatlılar. Tabii ki biri çıkıp 21. yüzyıl koşullarında savaşta nasıl başarı elde
edileceğinin formülünü bulursa, cehennemin kapıları bir çırpıda açılabilir.
Rusya'nın Kırım' da yakaladığı başarıyı bilhassa korkutucu bir alamet kılan
şey budur. Umalım da münferit bir olay olarak kalsın.
Büyük fatihler çağında savaş az zararla bol kazanç elde etmeye dayalı bir
meseleydi. ıo66' daki Hastings Muharebesi'nde 1. William tüm İngiltere'yi
birkaç bin asker kaybıyla tek bir günde ele geçirmişti. Nükleer silahlar ve siber savaşsa bol zararla az kazanç elde edilebilecek teknolojiler. Bu araçları
kar kapısı imparatorluklar inşa etmek için değil bütün bir ülkeyi yok etmek
için kullanabilirsiniz.