Feyza
@ZaaFey
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik/Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Elveda Gülsarı-Cengiz Aytmatov
Puan vermedi
Bir at bir insanı ne kadar bağlayabilir kendine?Sırf bir kültür parçası olduğu için mi değerli bu at?Yoksa bu atla birlikte hayatını yaşadığı bu atla birlikte yaşlandığı için mi?
Bazen bir eşya yahut bir varlık,madde insanı insana bağlayan bağdan daha fazla bağlar.Bu bir çanta da olabilir bir at da.Tanabay atı Gülsarı'ya bu bağlarla bağlandığını işte o zaman,Gülsarıyla yolda kaldıklarında hayatı gözü önünden geçtiğinde anlar.Yine aynı şekilde arabacının teklifini geri çevirmesi atını o halde bırakmaması atına olan sevgisini ve vefasını gösterir çünkü o atı bizzat kendisi yetiştirir bizzat kendisi ilgi göterir:Gülsarıyla yarışlara katılır,bir yere gideceği zaman Gülsarı'ya biner.
At ,Türk Kültürü'nün bir simgesi,sembolü,parçasıdır esasında.Nitekim toylarda yarışmalar düzenlenir.Yarışmalar atlardan oluşur.Bu da ata önem verildiğini gösterir çünkü yarışmalar sonunda atlar sahipleri tarafından yarıştırılırlar.Yarışma sonunda 1.olan at halkın ağzında dolaşır.Aslında bir şan bir şöhret meselesidir bu.Çocukların oyunlarında diyerek oyunlar oynamaları o dönem ve coğrafyada bunun sadece yetişkinler tarafından değil çocuklar tarafından da önemsendiğini göstermektedir.
Cengiz Aytmatov bu hikayesinde erdemlere de dikkat çekmektedir.Tanabay'ın ölen arkadaşı Çora'nın vasiyetini yerine getirmesi onun vefalı olması ile yakından alakadardır.Yine aynı şekilde bir erdem olan iyilik de bu kitapta bahsedilmiştir.
Cengiz Aytmatov'un bu kitabı yazdığı diğer bir eseriyle yapı bakımından benzerlik gösterir:Gün Olur Asra Bedel.Kazangap o cenaze defin yolculuğunda hatrına getirir tüm yaşanmışlığını.Buradaysa Tanabay'ın gözünün önünden atıyla birlikte yaşadığı olaylar okura sunulur.
Reklam
Cemile-Cengiz Aytmatov
Cengiz Aytmatov bu eserinde tabiatı,iş yükünü ve özellikle de coğrafyayı aşk ile harmanlayarak sunuyor bizlere.Aşkın ne denli saf ve masum bir duygu olduğunu Cemile ve Danyar karakterlerinden gösteriyor.Ayrıca sadece sevgiliye olan aşkı değil tabiata,vatana memlekete olan aşkı da görüyoruz.Bu üç özelliği ise Danyar üzerinde topluyor.Danyar savaş cephesinden dönen bir karakter olarak Cengiz Aytmatov'un yaşamından kesitlere sahip olan bir kişiliktir.Bilindiği üzere Cengiz Aytmatov İkinci Dünya Savaşı'nın yükünü çocukken çalışarak çekmeye başlar.Dolayısıyla hayatında yer alan bu izleri kitap üzerinde görmek mümkündür.Yine aynı şekilde babasız büyümesi ,savaştan dolayı çalışması bize Seyit ve Cemile üzerinden anlatılmıştır.Özellikle Seyit'in(savaş olması sebebi ile)abilerinin savaşa gitmesi ve aileyi geçindirmek için sorumluluğun Seyit'e kalması Cengiz Aytmatov'un yaşamını kalemine aktardığını gösterir.Cemile,Seyit ve Danyar karakterlerinin harmanda çalışması ve tahılları askerler için istasyona götürmeleri dönemin ekonomisi vecoğrafyası hakkında bilgi verir.Birçok kişi tarafından en güzel aşk hikayesi olarak değerlendirilen Cemile başarının öyküsünden de bahseder.Seyit'in savaş olduğu dönemde resim yapma tutkusu sona ermez.Hatta Danyar ve Cemile'nin resmini yaptığında kendisinin hala resim yapma yeteneğine sahip olduğunu fark eder.Töre ve şatlar izin vermese de içine Cemile'ye karşı bulundurduğu çocuk aşkıyla Küçük Ev'den ayrılır.Tutkusunun peşinden koşar.Cemile hikayesi ne kadar şartlar,çevre ve coğrafya izin vermese de hayallerin peşinden koşabilmeyi öğretir.Ve en önemlisi de hayatta yaşanılanların ileride yaşatıldığını bizlere Seyit'in Danyar ve Cemile'yi resmettiği tablodan gösterir.
Cengiz Aytmatov'un bu kitabı diğer bir eseriyle işlediği konu bakımından benzerlik göstermektedir:Erken Gelen Turnalar.Hikaye ne kadar hüzünlü görükse de 11 yaşındaki bir çocuğun avcılık hayatına atılmasını derinden konu edinir.Ve hikayedeki yetişkinler hikayenin sonunda ölüyor gibi görünseler de Kirisk'in yol arkadaşı olurlar.Bu durumda Cengiz Aytmatov hikayesinde ölümün yalnız bedenen olabileceğine vurgu yapmıştır.Onun dışında manevi anlamda,ölen insanların yakınında olduğuna inanmış bunu ise bizlere hikayesi üzerinden göstermiştir.Kendisi de babasız büyüdüğü için bu hikayesinde de acısını yaşayan bir karakter oluşturmuşur.
Hikaye Kirisk'in hayata erken yaşta atılımını konu edinmekle beraber,insanın geleceğinin evlatları oluğunu vurgular.Orhan Dede,Mılgun Amca ve Emrayin'in kendi su içme haklarından daha fazlasını Kirisk'e bırakmaları, (ne kadar denize atlayarak Kirisk'i tek başına bıraktıkları düşünülse de )susuzluğun verdiği o büyük acıdan kurtulmak için denize atlamaları "İstikbalin çocuklarda olduğu"düşüncesini kanıtlar.
Aytmatov ayrıca Kirisk'in avcılığa olan masum heyecanını betimlemeleriyle ,o heyecanı hissedilebilir şekilde yansıtmıştır.Okur başlangıçta o heyecanı Kirisk ile birlikte yaşar.Her şey güzel ilerliyor gibi gözükse de ileride yaşanan ters köşeyle birlikte şaşırır kalır insan.Orhan Dede,Mılgun Amca,Sakallı Emrayin avcılıkta deneyimlidir.Ama bu kazaların yaşanılamayacağı anlamına gelmez.Aytmatov hayatın neler getireceğinin bilinemeyeceğini,hayatın sürprizlerle dolu olduğunu bu olayla etkili bir şekilde hatırlatmıştır.
Hikaye su ile karanın geçmişten bugüne sürekli bir savaş halinde süregeldiğini anlatır.Bu bir çeşit adapte olma şeklidir.Su da kara da birbirlerinin varlığı karşısında sürekli devinim halindedir.Aynı şekilde Kirisk'in
İLK ÖĞRETMENİM-CENGİZ AYTMATOVEdebiyat
Cengiz Aytmatov'un bu kitabı, "Bir öğretmen kimdir ya da kime denir? " sorularına cevap aradığımız bir eser olmuş. Kitapta Cengiz Aytmatov'un "Toplumu çağdaşlaştıran öğretmen " karakterini derinden hissedebiliyoruz. Aynı zamanda öğrenciyi de ele almış Cengiz Aytmatov.Ve kitaptaki karakterlerin özellikleri, öğretmen-öğrenci ilişkileri, toplum-öğretmen ilişkileri bizlere o dönemin ruhunu yansıtmakla beraber Aytmatov'un gelecek ile ilgili görüşünü de sunmaktadır.Yaşanılan yerde bir okulun olmaması ve halkın okul açılmasına karşı çıkması o dönemin eğitim ile ilgili anlayışını net bir biçimde verirken Düyşen'in okul açma çabaları ise Aytmatov'un dünyasından izler taşımaktadır.