19. asırda kurulan materyalist tarih diyalektiğine, ondan 6 asır önce, Mevlana'nın ruhçu tarih diyalektiği cevap vermektedir. Bu tarihi ruhçuluk diyalektiği, o günden bu güne geliştirilmiş olsaydı, tarihi materyalizm, daha doğuşunda bir çırpıda sönerdi. Ona karşı çıkmak için bu ruhçu diyalektiği diriltmekten başka çare yoktur.