19. asırda kurulan materyalist tarih diyalektiğine, ondan 6 asır önce, Mevlana'nın ruhçu tarih diyalektiği cevap vermektedir. Bu tarihi ruhçuluk diyalektiği, o günden bu güne geliştirilmiş olsaydı, tarihi materyalizm, daha doğuşunda bir çırpıda sönerdi. Ona karşı çıkmak için bu ruhçu diyalektiği diriltmekten başka çare yoktur.
Yalnızca kendini kaptırarak kitap okudun diye, görebildiğin dünya da genişleyecek sanma. Nr kadar bilgi depolasan bile, kendi kafanla düşünüp ayaklarınla yürümedikce her şey sahte, havada ve gelip geçici şeyler olarak kalır.
Eşleri bir arada tutan şeyin mutluluktan ziyade paylaşılan hüzün olma ihtimalini düşündüm. Birbirini seven çiftlerin hüznü paylaşırken birbirlerine gösterdiği yakınlık, mutluluğu paylaşırken gösterdiklerinden ziyade olmalıydı.