Yazılacak çok 'AZ' şey var
Öncelikle belirtmek isterim ki az ağlayan, hatta olur olmadık her şeye ağlamayı huy haline getirmiş insanlara da anlam veremeyen biriyim. Sonra da neden bu açıklamayla başladığımı belirteyim. Çünkü
Bir hikâyenin nasıl başladığı değil, nasıl bittiği önemlidir derler ya… İşte bu kitap, o cümlenin altını sonuna kadar dolduruyor. Sayfalar ilerledikçe, özellikle sona yaklaştığınızda, yaşananlar öyle bir hızla ve şaşkınlıkla üzerinize geliyor ki kitabı elinizden bırakmanız neredeyse imkânsız hâle geliyor. Kalbiniz hızlanıyor, yüreğiniz ağzınızda okuyorsunuz.
Kalemini sevdiğim bir yazar olsa da, itiraf etmeliyim ki kitabın başlarında aynı etkiyi yakalayamadım. Bazı diyaloglar anlatının ritmini zaman zaman düşürdü, yer yer tekrara düşüldüğünü gördüğüm anlar da oldu. Ancak okudukça her şey yavaş yavaş yerli yerine oturdu. Ve final… Tüm bu küçük pürüzleri unutturan, okurun zihninde uzun süre kalacak bir sondu. Bu nedenle, başlardaki olumsuz izlenimlerime rağmen kitaba 10 puan verdim.
Uzun zamandır beni bu kadar etkileyen bir kitap olmamıştı. Bitirdiğimde kitabı kapatıp bir süre öylece kaldım. Sanırım bu etki kolay kolay da geçmeyecek. Özetle bazı kitaplar bittiği yerde kalmaz; bu da onlardan biri oldu benim için.
Ne acı... Toplama kampının dehşeti zaten başIı başına insanı ürpertirken, bir de orada "çökmüş, bitkin, dik duramayan" insanlara Müslüman diye seslenilmesi, acımasızlığın bile nasıl seçici bir dille işlendiğini gözler önüne seriyor. insanların inançları yüzünden aynı zulmün içinde çürütüldüğü bir ortamda, güçsüzlüğü başka bir dine yamamak.. Bu ironi değil, çıplak bir önyargı, hatta aşağılamanın en kaba halidir.
Daha da üzücü olan, yazarın bu çarpık ayrımı görmezden gelmesidir. Kendi dininden olan çorba dağıtıcısının arkadaşlarına torpil yapmasını "yargılamak bana düşmez" diye geçiştirebilen bir kalem; iş güçsüz insanları başka bir dinle ilişkilendirmeye gelince nedense aynı hoşgörüyü göstermez. Bu tavır, üstünlük taslayan yaklaşımın metnin içine sinsice sızdığının açık göstergesidir. Kampın çamurundan bile daha kirli bir çelişkidir bu.
Tüm bu çelişkilerin arasında kitabın özü tek bir noktaya bağlanıyor: Hayat, uğruna savaşılacak bir dava ya da sevgi olduğu sürece anlamlıdır. insan ne kadar derin bir karanlığa itilirse itilsin, belirleyici olan başına gelenler değil, onun bu olanlara nasıl karşılık verdiğidir. Anlam, acının ortasında bile, insanın içsel duruşunda filizlenir. Hayatın ağırlığı, insan ruhunun tavrıyla şekillenir. Yine de satır aralarındaki ayrımcılıklar ve tutarsızlıklar, bu "yüksek" mesajın altını gölgelemeye yetmektedir.
Bence, dili ve anlatım biçimiyle daha çok ortaokul düzeyindeki okurlara seslenen bir kitap. Hikâyeler içten bir etki bıraksa da, edebi açıdan derinlikten yoksun ve çoğu hikaye çeşitli sosyal medya platformlarında zaten dillere pelesenk olmuş durumda. Kullanılan dil, neredeyse İngilizcedeki A1 seviyesine denk düşecek kadar basitleştirilmiş. Bu durum okuma kolaylığı sağlasa da, metnin sanatsal gücünü zayıflatarak kitabı yüzeysel kılmış. Yine de her hikâyenin başına yerleştirilen özlü sözler, kitabın genel anlatımından daha etkileyici bir nitelik taşıyor. Belki de bu yüzden, içerik beni edebi anlamda tatmin etmese de, bu kısa ve anlamlı sözlerden sıkça alıntı yaptım.
Kısaca, koku reseptörleriniz aracılığıyla okuma deneyimine fiziksel bir duygu katan bu kokulu kitabın, içerik açısından edebiyatseverleri asla tatmin etmeyeceği aşikar.
Kitabın en çok alıntılanan satırlarından
biri olan; "onca umudun, onca emeğin
karşılığı bu olmamalıydı" ifadesini bu
basımda ararsanız bulamazsınız :)..
Onun yerine sizi, benzer bir sitemi
taşıyan ama daha yalın bir üslupla
söylenmiş şu cümle karşılar: "Hayalini
kurup, uğruna çabaladıkları şey bu
değildi". Bu farklılığın nedeni, kitabın
farklı yayınevleri tarafından, farklı
tercümanlar tarafından çevrilmesidir.
George Orwell'in alegorik anlatımıyla
yükselen Hayvan Çiftliği, hem sürükleyici
hem de düşündürücü olay örgüsüyle,
insanın ve toplumların değişmeyen
hırslarını, düzenin kolayca yozlaşabilen
doğasını gözler önüne seriyor. Geçmişten
bugüne uzanan bir ayna gibi, hâlâ kendimizi ve içinde yaşadığımız sistemleri sorgulamaya davet ediyor.
