Emre Uçar
@_denge_
~denge~
Şu anda okuduğu kitaplar
Reklam
Spinoza'nın dine ters düşen 'Deus sive Natura' [Tanrı veya Doğa] görüşünde rahatsız edici (veya kimine göre cezbedici) bir ikiyüzlülük vardır: Bilimsel basitleştirmeyi önererek doğaya bir kişilik mi kazandırıyordu, yoksa Tanrı'yı mı kişiliksizleştiriyordu? Çok daha üretken olan Darwin'in bakış açısı, Doğa Ananın aklını (yoksa sadece akıl gibi mi görünmektedir?) Bu kendi kendini yaratan şeyin mucizevi ve gizemli olmayan -dolayısıyla daha da muhteşem olan- bir özelliği biçiminde görmemizi sağlar.
Bir yazı-tura turnuvasını kazanan herhangi biri özellikle diğer yarışmacılar hakkında doğrudan bilgi sahibi değilse, kendisinin sihirli kuvvetler tarafından kutsandığını düşünme eğiliminde olur. Hiçbirinin bir turnuvaya katıldığını bilmediği 1024 "yarışmacının" bulunduğu 10 rauntluk bir yazı-tura turnuvası düzenlediğinizi varsayın. Bunların her birini ayrı ayrı karşınıza alıp: "Tebrikler dostum, ben Mephistopheles'im. Şimdi sana büyük bir güç bahşedeceğim ve bu sayede birbirini takip eden on yazı-tura atışını hiç kaybetmeden kazanacaksın!" dediğinizi düşünelim. Bu şekilde 1024 enayinin birbirleriyle çiftler halinde karşılaşacağı ve içlerinden birinin kazanacağı bir turnuva düzenlediğinizi hayal edin (Yarışmacıların sizinle olan ilişkileri konusunda birbirleriyle sohbet etmelerine fırsat tanımayacaksınız. Yarışma bitiminde 1023 kaybedeni uğurlarken hepsinin kulağına, sizin Mefistofeles olduğunuza inanacak kadar avanak olduklarını 'sotto voce' [fısıltıyla] söyleyeceksiniz). Kazanan kişinin -ki sadece bir kişi kazanmış olmalıdır- kendisini Seçilmiş Kişi sanması için kanıt elde etmiş olacağı kesindir; ama buna gerçekten inanıyorsa, "geçmişe dönük miyopluk" dediğimiz bir algı yanılgısına düşmüş demektir. Kazanan kişi turnuvanın başından beri tek bir şanslı kişi olacak şekilde kurgulandığını, o kişinin de şans eseri kendisi olduğunu göremez.
Evren zaman bolluğu içinde sonsuz sayıdaki farklı "fizik yasasının" denenebileceği bir yapıda şekillenmiş 'olsaydı' ve biz de mevcut olan bütün doğa yasalarının sadece bizim için böyle yaratıldığını düşünseydik, az önceki yarışma örneğinde gördüğümüz yanılgıya düşmüş olmayacak mıydık? Bu argümandan çıkarılacak sonuç, Evrenin yapılanmış veya yapılanmak zorunda olduğu için var olabildiği değildir. Çıkarılması gereken ve çok daha mütevazı
Dış etkilerle iyileştirilmiş de olsa hayal gücümüzün başarısızlığa karşı bağışıklığı yoktur, özellikle de kullanılırken gerekli özen gösterilmezse.
%58 (405/690 syf.)
Reklam