Emre Uçar
@_denge_
~denge~
Şu anda okuduğu kitaplar
... daha en başından belirttiğim gibi, çatışma insan için evrensel bir olgudur, ama onu azaltma çabaları da öyledir.
Reklam
Gerçekten ironik bir şekilde, bizi fiziksel açıdan daha güvende hissettiren rahat ortam bizi duygusal açıdan daha güvensiz kılabilir, çünkü bize gerçek dostlarımızı söyleyen krizleri azaltır.
Gerçek dostların kimler olduğunu zor zamanlar gösterir. Çünkü dostluğun amacı, evrim diliyle söylersek, başka birinin sıkıntıya girmesine değmeyecek olan zor zamanlarda sizi kurtarmaktır.
İlginç ikilemlerimizde bugün:
Antropolojiye ait veriler bize paylaşmanın maliyet-kâr çözümlemelerine ve karşılıklılığın hesabını dikkatle tutan bir zihin defterine bağlı olduğunu gösteriyor. İnsanlar paylaşmamak felaket olacağı zaman paylaşır. Genel olarak, türler, yiyecek toplamadaki başarı 'sapması' yüksek olduğu zaman paylaşmaya yönelir. Diyelim birkaç hafta talihim yaver gidiyor ve yiyebileceğimden fazla yemeğim oluyor, fakat sonraki birkaç hafta talihim kötü gidiyor ve açlık tehlikesiyle karşılaşıyorum. Fazla olduğu sırada fazladan yiyeceği saklayıp yiyeceğin kıt olduğu haftalarda nasıl ondan yararlanabilirim? Buzdolabında saklama bir seçenek değil. Onu şimdi oburca yiyip göbekte yağ olarak saklayabilirim, ama bu da bir yere kadar işe yarar; bir gün içinde yediklerim bir ay açlıktan kaçınmaya yetmez. Fakat onu 'başka' insanların bedenlerinde ve zihinlerinde, talih tersine döndüğü zaman karşılığını vermeye kendilerini mecbur hissedecekleri cömertliğimin bir hatırası olarak saklayabilirim. Olasılıklar tehlikeliyse, riskleri biriktirmek işe yarar.
Bu kuram insanlann dışında, vampir yarasalar gibi birçok tür açısından doğrulandı ve ayrıca insanlarda da kültürler arasındaki farkları bir kültür içindeki paylaşma biçimlerini karşı karşıya getirerek denetleyen iki seçkin incelemeyle de doğrulandı. Paraguay'ın Ache yerlileri avlanır ve bitki besinleri toplar. Avcılık büyük ölçüde bir şans konusudur: Ache avcısının sıradan bir günde eve eli boş gelme şansı yüzde kırktır. Toplayıcılık büyük ölçüde çaba gerektirir: Ne kadar çok çalışırsanız, eve o kadar çok şey getirirsiniz ve eli boş gelen bir toplayıcı büyük olasılıkla talihsiz değil tembeldir. Tahmin edildiği gibi, Ache yerlileri bitki besinlerini sadece çekirdek aile içinde ama eti bütün topluluk içinde paylaşır. Kalahari Çölünün lkung San yerlileri
Yasal tekeşlilik tarihsel olarak, erkeklerle kadınlar arasındaki değil, güçlü ve güçsüz erkekler arasındaki bir anlaşma olmuştur. Hedefi de aşk hikâyeleri sanayisinin müşterilerini (kadınları) sömürmekten çok üreticiler (erkekler) arasındaki rekabetin maliyetini düşürmektir. Çokeşlilik sırasında, erkekler sıradışı Darwinci ödüller için -hiç yerine birçok eş- rekabet eder ve rekabet tam anlamıyla kıran kıranadır. Birçok cinayet ve birçok kabile savaşı doğrudan ya da dolaylı olarak kadınlar için rekabet yüzünden yapılır. Liderler güçsüz erkekleri müttefik kılmak istedikleri ve uyruklarını birbirleriyle dövüşmek yerine başka bir düşmanla dövüştürmek istedikleri zaman, çokeşliliği yasadışı yapmıştır.
Reklam