Səltənət Salmanova
@_greensky
Küləyə qarışıb əsərdim...
Mühasib
DİA
Azərbaycan Bakı
Azərbaycan, Şəki, 11 Ekim 2002
138 okur puanı
Temmuz 2020 tarihinde katıldı
"Anam həmişə deyirdi ki, hamının payını ayırıb kənara qoyurlar ki, o payı özü yeyə. Hərdən mənə elə gəlir ki, mənim payım olmayıb. Yeniyetmə vaxtı atama, qardaşlarıma görə öz payımdan keçməli oldum. Sonra ərimə görə. Mənə ya bir qəhrəmanın, ya bir vətən xaininin arvadı kimi baxırdılar. Sonra bir müxalifətçinin anası kimi tanıdılar. Sonra savaşçı anası oldum. Neçə dəfə məni gah yuxarı qaldırıb, gah yerə çırpdılar. Bunların heç biri mənim öz payım deyildi. Heç vaxt heç kim mənim məhz özümün kim olduğumu, nə istədiyimi soruşmadı". Onun bu həyatda payı yox idi. Cəhalət içində batan bir xalqın içində qız olaraq dünyaya gəlmək çox çətindir. Məsumə ancaq oxumaq, universitetə qəbul olmaq istəyirdi. Bir günahı var idi ki, bu həyatda, ömrünün axırına qədər onun cavabını verməyə məcbur buraxıldı. " Günahlarım? Nə günahım vardı ki? Tək bir günahım vardı. O da birini sevmək idi. Bu, həyatımın ən gözəl xatirəsi idi. İstəmirdim kimsə onu silə".(səh.130)
Bir çox müsəlman ölkələrində, inkişafdan geri qalmış ölkələrdə sevmək günahdır. Ən uca, ən ali bir hiss, duyğu eyib və günah sayılır. Və əgər sevən qadındırsa...
Məsumə- 3 qardaşı, 1 bacısı, ana və atası var. Atası qızının arxasında dayanır, onu oxutmaq istəyir. Ancaq qardaşları çox qəddar, zalım və cahildirlər. Məsuməni bir oğlandan məktub almasına görə vəhşicəsinə döyürlər. Bir qadına əl qaldırmaq islam dininə görə nə qədər düzgündür,görəsən? Elə bu məqamdır insanları dindən soyudan.
Məsuməni həyatının məqsədindən, payından- təhsilindən ayırırlar. Absürd bir "səhvə" görə. Daha sonra onu ərə verirlər və Məsumənin zülmü, ağrı-acısı elə burda başlayır. Onun əri kommunist, ideoloq idi. Amma onun hərəkətləri o qədər əsəblərimi pozdu ki. Ümumiyyətlə, ideallıqdan yapışan insanlara acığım tutur. Bir fikir, bir dirənişlə hər şeyi arxa plana
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Necə bir şərh verəsən bu kitaba?
"Etdikləri şeylərdən biri də budur. Səni öldürməyə məcbur edirlər-öz içində"(səh 280). Belə bir ağırlıq hiss etdim 10 gün ərzində.
Qadınların obyektləşdirilməsimi desəm, psixi xəstəlik kimi yanlış şəkildə insan həyatına siraət edən dini düşüncə tərzimi desəm.
"İnam sözünün üzərində dəqiqələrlə,onlarla dəqiqə gözlərimi gəzdirə bilərəm. Oxumaq üçün mənə verdikləri yeganə şey budur".(səh 88) Zorla inammı olar? İnamın insanın şəxsi məsələsi olmasını, insanın ürəyində olmasını başa düşməyənləri başa düşə bilmirəm. Nə qədər utopik və distopik bir əsər olsa da, oxuduqca Əfqanıstan kimi bəzi "müasəlman" ölkələri ağıma gəldi. Qadınların hiss və duyğularının basdırıldığı, hətta adlarının belə olmadığı bir dünya.
Qəhrəman özlərini "Biz iki ayaqlı uşaq dünyaya gətirən maşınıq" deyə adlandırır.
Əsərdə qadınlar iki hissəyə ayrılır: damazlıq qadınlar ( hansı ki həmişə qırmızı paltar geyinirlər), qısırlar. Və bir də bakirə qızlar var, onlar həmişə ağ paltar geyinirlər, saflığın təmsili olaraq.
Əsər hərbi rejim altında, təbiətin ekoloji kirləndiyi və insanların zəif düşdüyü və azaldığı bir dövrü əhatə edir. Əsərin qəhrəmanı bu rejimin qurulmasından əvvəlki dövrü təsəvvür etməsi diqqət çəkicidir. Qəhrəmanımız siqaret çəkir, içki içir, otelə gedir, fərqli şeylər yaşayır, evli bir kişi ilə bərabər olur və onla evlənir də. Bu idi yəni normal həyat? Yəqin ki, fərqli insanlar üçün normal həyat fərqli mənalar kəsb edir.)
"Labirintdəki siçan da, labirintin içində qalmaq şərti ilə istədiyi yerə gedə bilə". Bu cümlənin verdiyi hissi soyuq bir qış günü avtobusda gedərkən hiss etmişdim. Buxar olmuş pəncərəni siləndə ağlıma elə bizim də baxış bucağımızı açdığımız qədər üfqümüzün aydınlandığını, müəyyən bir sərhəd çərçivəsində azad olduğumuzu düşünmüşdüm. Tam
Şarlotta Bronte. "Ceyn Eyr".1847.
Bu əsər Şarlotta Brontenin ilk çapdan çıxmış romanıdır.
Ceyn Eyr. "Yer üzünə Ceyn Eyr qədər səfeh qız gəlməyib: heç bir fantaziya həvəskarı bu qədər şirin yalanla qidalanmazdı, bu qədər zəhəri şərbət kimi götürüb içməzdi". Sən səfeh deyilsən, əksinə, yaşadığın cəmiyyətə görə çox təvazökar və ağıllısan.
584 səhifə necə başladı,necə bitdi heç bilmədim. 19-cu əsrlə bağlı romanları çox xoşlayıram. Sevimli kitablarım arasında "Ceyr Eyr" də yer aldı. Malikanələrin, geyimlərin, cəmiyyətin dəyərlərinin çox gözəl və axıcı şəkildə təsvir olunması sanki insana o dönəmi yaşadır.
Əsər kiçik yaşlarında ata və atasının ölməsi ilə balaca Ceynin dayısı evində yaşaması ilə başlayır. Dayısı öldükdən sonra isə gəlinbacısı və uşaqları Ceynə çox pis davranırlar. Balaca qızcığaz isə istənmədiyi yerdə qalmaq istəmir. Və onu yetimxanaya göndərirlər. Hələ 10 yaşında olan Ceyn üçün ora da uyğunlaşmaq çox çətin olur. O burada aclıqla, soyuqla, pis yeməklərlə qarşılaşır. Lakin o çətin də olsa yetimxanaya uyğunlaşır, özünə yeni dostlar qazanır və sonunda elə buradaca 2 il müəllimliklə məşğul olur. Lakin 18 yaşında artıq həyatında bir şeyləri dəyişmək qərarına gəlir və yeni yola çıxır. Qəzetə iş üçün elan verir və yeni bir iş təklifi alır.
İş üçün adresə çatdığında balaca bir qızcığaza xüsusi müəllimlik edəcəyini öyrənir. Qızla da, malikanənin digər üzvləri ilə də yaxşı bağlar qurur. Bir neçə gün sonra isə təsadüfən malikanənin sahibi olan Roçester ilə tanışır. Bu ikisi zaman keçdikcə yaxşı bir dostluq bağı qururlar və bir- birinə aşiq olurlar.
Burda mənə iki şey qəribə gəlir. Birincisi Ceynin Roçesteri çox sevməsinə rəğmən şiddətlə ondan qaçması. Doğrumu edirdi? Qadınlar sevgisini çox büruzə verməsələr dahamı yaxşıdır, yoxsa əksi? İkincisi isə insanların
Nənəm mənə boş tövsiyə verməz. Nənəmin sayəsində belə möhtəşəm bir xarakterlə tanış oldum. Çox sağ ol, nənəcan
"Lap uşaqlıqdan mən həyatın əzab və məşəqqətləri içinə daha canlı, daha ləyaqətli görünən qəhrəmanları sevərdim. Mən istəyərdim oxuduğum əsərin qəhrəmanı sehrkar bir cazibədarlıqla məni çəkib ardınca aparsın. Qorxulu uçurumlardan, alovlardan keçirsin. Mənə yalnız gül ləçəklərinin naxışlarındakı heyrətli ahəngi deyil, eyni zamanda, həyatın boz üzünü göstərsin, amansız sitəmlərini hiss etdirsin. Mən yalqızlığı sevmirəm. Mən həyatda da bütün düymələri öz yerində olan, plakat kimi cansıxıcı adamlara nifrət edirəm". (Səh.48)
Arxanca apardın ürəyimdəki incə hisslərimi, Nuriyyə! Əsl Azərbaycan qadını, məğrur, sarsılmaz, iradəli, əzmkar və fədakar!
"Söyüdlü Arx". Sevgi, xoşbəxtlik, bərəkət arxı.
Əsərimizin baş qəhrəmanı Nuriyyə: yetim böyüyən, öz ayaqları üstündə durmağı bacaran, uşaqlıqdan bəri bütün çətinliklərin öhdəsindən gələn, bəlkə də bizim gözümüzdə "Yazıq qız" kimi gördüyümüz, amma yazıqlığı heç vaxt özünə yaraşdırmayan, bütün əzmini, enerjisini xalqına xidmət edən bir Azərbaycan xanımı. Özümü onun yerinə qoyuram. "Qız ürəyi necə zəif olurmuş". Zəifmi idi onun ürəyi? Onun yerində olsam, mən də elə davranardımmı? Bu qədər böyük iradə və insan sevgisi. Bəzən sevgi, eşq, ehtiras bir kənarda qalır. Balaca bir ürəyin, uşağın həyatı daha da çox mənalı hala gəlir. Hansı övlad anasız ya atasız yaşamaq istəyər ki? Necə də psixoloji qədərimizi valideynlərimizin seçimi yazır. Amma balaca Əlimərdanın səadətini Nuriyyə yazdı.
Muradın :“Günü-dirliyi cəhənnəm əzabı içində keçən bir ata mənim oğlumun nəyinə lazımdır?”, deməsinə rəğmən Murad üçün də, Əlimərdan üçün də həyatı şirinləşdirən Nuriyyə, necə böyük ürəyin var. Yuvanı dişi quş qurar məsəli. Ananın xoşbəxt olduğu
