Tanzimat'ın götürdükleri adı verilen bu küçük araştırmada İhsan Süreyya, tarihimizde bir dönüm noktası olan, Müslümanın hayatında büyük bir değişikliğin meydana gelmesine, onun âdeta öz benliğinden sıyrılarak tanınmaz bir şahsiyete bürünmesine sebep olan bu hareketin değerlendirmesini yapmak istemiştir.
İçerisinde Tanzimat, neden gerek duyuldu, Batıya verilen tavizler, kime yaradı, Sultan Abdulaziz ve II. Abdulhamid dönemleri, Ferman'ın değerlendirilmesi ve bir sureti.. gibi konulara değinilen bu eserde Tanzimat'ın Müslümanlara yutturulan bir "Batıya teslim olma" yaftası olduğu açıkça gösteriliyor.
Kitabın pek akıcı olduğunu söyleyemesem de okunması gerektiğini düşünüyorum.
"Biz, ortaçağ nominalizminden kalma bir alışkanlıkla kelimelere fazla inanıyoruz. İnkılap kelimesinin her şeyi değiştirebileceğini, inkılap nutuklarının bizi Batı seviyesine yükseltebileceğini, demokrasi kelimesinin bize hürriyet, adalet, müsavat getireceğine sanıyoruz ve Batı'dan hep kelime, kelime, kelime ithal ediyoruz. Bu mevhumların delalet ettikleri gerçekleri daha evvel ithal ettikten sonra isimlendirmek lazım geldiğini düşünmüyoruz. Avrupa medeniyetinin kapısını açmak için bulduğumuz sihirli anahtar kelimedir."